Xe đẩy, nôi cũi và ghế ăn dặm cũ có thể mua được nếu khung không nứt, không cong, các khoá và phanh còn ăn, dây đai đủ và chắc, và món đồ còn đủ bộ phận như thiết kế ban đầu. Riêng ghế ngồi ô tô cho trẻ thì chỉ nên mua lại khi biết rõ lịch sử của nó từ người bán quen, còn trong hạn dùng do nhà sản xuất ghi và chưa từng ở trong xe bị va chạm; không đủ ba điều đó thì mua mới.
Đây là những món đồ to, đắt và mỗi gia đình chỉ dùng trong một hai năm, nên thường được thanh lý khi còn trông rất mới. Nhưng khác với một khối gỗ hay một chiếc xe nhựa, an toàn của chúng nằm ở các khớp, khoá, chốt và dây, tức là những chỗ hỏng mà người không để ý sẽ không thấy. Bài này đưa ra danh sách kiểm cho từng món, để ba mẹ biết nhìn đúng chỗ khi đi xem.
Xe đẩy cũ: tám điểm kiểm khi đi xem
Xe đẩy là món được thanh lý nhiều nhất. Ba mẹ nên đẩy thử trên mặt đường thật chứ không chỉ trong phòng, và kiểm theo thứ tự:
- Mở và gập xe vài lần: cơ cấu gập phải chạy trơn, khoá gập phải bật vào đúng vị trí, có tiếng khớp rõ ràng và không tự bung khi lắc mạnh.
- Soi khung ở các khớp nối, chân xe và tay đẩy: vết nứt nhỏ ở nhựa, vết gãy hàn, chỗ móp ở ống kim loại là dấu hiệu xe từng chịu va đập.
- Đạp phanh, đẩy thử trên dốc nhẹ: phanh phải giữ được xe đứng yên, không trượt, không phải đạp nhiều lần mới ăn.
- Kiểm dây đai: xe cho bé nhỏ thường có dây đai năm điểm; đủ các đầu dây, khoá cài bật mở được và không sờn, không bị cắt ngắn.
- Xem bánh xe: quay đều, không đảo, lốp không nứt; bánh xoay phía trước khoá được khi đi đường gồ ghề.
- Ngả lưng ghế các nấc và kiểm tấm chắn chân, thanh chắn trước nếu có: chắc chắn, không lỏng.
- Xem phần vải: tháo giặt được không, có mốc ở đường may, mút đệm có xẹp, ẩm không.
- Hỏi xem còn mái che, áo mưa, sách hướng dẫn không; sách giúp ba mẹ biết tải trọng tối đa và độ tuổi phù hợp.
Một chiếc xe đẩy cũ đạt hết tám điểm thường dùng tốt thêm nhiều tháng. Ngược lại, khoá gập không chắc là lý do đủ để bỏ qua, dù các phần khác còn đẹp, vì xe gập lại khi bé đang ngồi có thể gây kẹp tay, kẹp người.
Nôi và cũi cũ: khoảng cách song, nệm và thành cũi
Với cũi cho bé ngủ, điều quan trọng nhất là các khe và khoảng hở. Khoảng cách giữa các song cũi phải đủ hẹp để thân và đầu bé không lọt qua. Hướng dẫn an toàn ở nhiều nước đặt ngưỡng khoảng 6 cm giữa hai song; ba mẹ mang theo thước dây khi đi xem và đo vài chỗ, nhất là chỗ song bị cong hay bị thay. Song cũi gỗ phải không nứt, không lung lay, không thiếu thanh nào.
Nệm cũi phải khít với lòng cũi. Đặt nệm vào và thử nhét ngón tay vào khe giữa mép nệm và thành cũi: nếu lọt quá hai ngón tay thì khe đó đủ rộng để bé kẹt mặt hoặc tay chân. Vì nệm cũ thường đã lún, xẹp mép, nhiều gia đình chọn mua cũi cũ nhưng mua nệm mới đúng kích thước lòng cũi. Đây là cách chia tiền hợp lý.
Cũi có thành bên trượt lên xuống được từng là kiểu phổ biến, nhưng khớp trượt bị hỏng có thể tạo ra khe kẹt bé. Ở Mỹ, loại cũi thành hạ trượt đã bị cấm bán mới từ năm 2011. Nếu gặp kiểu cũi này ở hàng thanh lý, ba mẹ nên cân nhắc kỹ hoặc chọn mẫu thành cố định. Ngoài ra, trụ góc cũi không nên nhô cao hơn thành, vì quần áo, dây có thể vướng vào; các vít, bu lông phải đủ, không có chỗ bị thay bằng dây buộc tạm.
Ghế ăn dặm và ghế ngồi ô tô: hai món khác hẳn nhau
Ghế ăn dặm cũ: mua được nếu vững và đủ dây. Đặt ghế trên sàn phẳng, lắc mạnh: chân không cập kênh, các nấc chiều cao khoá chắc. Bàn ăn gắn phía trước phải cài khớp, không tự bật ra. Dây đai giữ bé phải đủ, khoá cài còn tốt. Khe nhựa và đường may đệm ngồi hay bám thức ăn, nên ba mẹ kiểm xem có tháo ra rửa được không.
Ghế ngồi ô tô: không rõ lịch sử thì mua mới. Ghế ô tô được thiết kế để chịu lực trong một vụ va chạm. Sau va chạm, phần vỏ và lớp xốp có thể đã bị ảnh hưởng mà mắt thường không thấy. Nhiều nhà sản xuất cũng ghi hạn dùng cho ghế. Ghế mua từ người lạ trên mạng, không có sách hướng dẫn, không biết đã từng ở trong xe gặp sự cố hay chưa, là món không đáng mua dù rẻ.
Nếu nhận ghế ô tô từ người thân. Hỏi rõ ghế từng ở trong xe bị va chạm chưa, kiểm đủ dây, khoá, tấm đệm, đúng chiều lắp theo cân nặng và chiều cao của bé, và tìm lại sách hướng dẫn hoặc bản điện tử của đúng mẫu ghế đó để lắp cho đúng.
Quy định về trẻ em trên ô tô. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 có quy định về chỗ ngồi và việc dùng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô. Ba mẹ nên đọc trực tiếp văn bản hiện hành để biết mốc tuổi, chiều cao và thời điểm áp dụng, thay vì nghe lại qua lời rao bán.
Những món đồ dùng lớn khác: mua cũ được tới đâu
Ngoài ba món chính, đồ dùng lớn cho bé còn nhiều món hay xuất hiện trong nhóm thanh lý. Bảng dưới gợi ý nơi cần nhìn kỹ nhất với từng món:
| Món | Mua cũ được không | Chỗ phải kiểm kỹ |
|---|---|---|
| Địu em bé | Được, nếu đủ khoá và dây | Khoá nhựa không nứt, đường may chịu lực ở vai và hông không sờn, có hướng dẫn về tư thế ngồi của bé |
| Cũi du lịch gấp gọn | Được, nếu khoá gập chắc | Thanh ngang trên cùng phải khoá cứng cả bốn cạnh, đệm đáy đúng của cũi chứ không phải đệm khác lót thêm |
| Ghế rung, ghế nhún | Cân nhắc | Chân đế không nứt, dây giữ bé đủ, không dùng làm chỗ cho bé ngủ lâu |
| Bồn tắm, ghế tắm | Được, nếu không nứt | Đáy chống trượt còn bám, không có cạnh vỡ; luôn có người lớn ở bên khi tắm |
| Xe ba bánh, xe chòi chân lớn | Được | Tay lái chắc, ốc vít đủ, bánh không nứt, có chỗ để chân phù hợp chiều cao bé |
Món nào thiếu bộ phận gốc, như thiếu một khoá, thiếu một thanh giằng, đều không nên tự chế để thay. Đồ dùng chịu lực cho trẻ được thiết kế theo bộ; một chi tiết tự chế có thể là chỗ yếu nhất của cả món.
Đi xem đồ lớn: mang gì, hỏi gì, trả tiền lúc nào
Đồ lớn khó mang về rồi trả lại, nên kiểm ngay tại chỗ là cách duy nhất chắc chắn. Ba mẹ có thể chuẩn bị:
- Thước dây để đo song cũi, lòng cũi, chiều rộng xe đẩy khi gập (để biết có vừa cốp xe, vừa thang máy nhà mình không).
- Điện thoại chụp lại các vị trí khoá, nhãn thông tin trên khung, phòng khi cần tra sách hướng dẫn của đúng mẫu đó.
- Khăn ướt để lau thử một góc vải và nhựa, xem độ bẩn thật dưới lớp bụi.
- Danh sách câu hỏi: dùng bao lâu, có từng sửa không, có thiếu bộ phận nào không, vì sao bán.
- Trả tiền sau khi đã kiểm xong, không chuyển cọc trước cho người lạ chỉ dựa trên ảnh.
- Thoả thuận rõ nếu về nhà phát hiện lỗi đã giấu thì xử lý thế nào, và giữ lại tin nhắn trao đổi.
Khi đi xem đồ ở nhà người lạ, ba mẹ nên đi cùng người thân hoặc hẹn ở nơi đông người như sảnh chung cư. Đây là chuyện an toàn cá nhân, không phải nghi ngờ người bán.
Món cũ có còn đúng giai đoạn của bé không
Một món đồ dùng lớn còn tốt chưa chắc đã hợp với bé nhà mình ở thời điểm này. Xe đẩy là ví dụ rõ nhất. Bé chưa ngồi vững cần xe có lưng ngả gần phẳng hoặc có nôi đi kèm; bé đã ngồi chắc thì dùng được loại xe gọn, lưng ngả ít nấc. Một chiếc xe gọn nhẹ thanh lý giá tốt sẽ không phù hợp với bé ba tháng tuổi, dù tình trạng của nó hoàn hảo.
Cũi cũng vậy. Nhiều mẫu cũi có hai hoặc ba nấc chiều cao đáy: nấc cao cho bé sơ sinh để người lớn dễ bế, nấc thấp khi bé bắt đầu ngồi và vịn đứng. Khi mua cũi cũ, ba mẹ kiểm xem các nấc đáy còn đủ chốt không, vì cũi mất chốt nấc thấp sẽ phải để đáy cao, và bé biết vịn đứng có thể nhoài người qua thành. Khi bé đã trèo được qua thành cũi, đó là lúc chuyển sang giường thấp, dù cũi còn mới.
Ghế ăn dặm thường ghi mốc dùng từ khi bé ngồi vững không cần đỡ. Ghế có nhiều nấc chiều cao, có thể chuyển thành ghế ngồi bàn khi bé lớn thì thời gian dùng dài hơn. Trước khi hẹn xem, ba mẹ nên tự hỏi món này bé sẽ dùng trong bao lâu nữa, để không mua một món chỉ hợp với bé trong vài tuần còn lại của giai đoạn đó.
Sau khi mang về: lắp lại, làm sạch và theo dõi
Đồ lớn mua cũ nên được tháo phần vải ra giặt, lau khung bằng khăn ẩm có xà phòng dịu, để khô hẳn rồi mới lắp lại. Khi lắp, ba mẹ làm đúng theo sách hướng dẫn của mẫu đó, siết lại toàn bộ ốc vít, kiểm lại khoá sau khi lắp xong. Những món như cũi, ghế ăn cần được lắp ở nơi bằng phẳng, cách xa rèm cửa có dây và cửa sổ.
Những tuần đầu dùng, ba mẹ để ý thêm: xe đẩy có tiếng kêu lạ ở khớp không, cũi có bị lung lay sau vài đêm bé đạp không, ghế ăn có trượt trên sàn khi bé nhún người không. Đồ cũ đôi khi lộ lỗi chỉ sau khi dùng hằng ngày một thời gian. Phát hiện sớm thì sửa được, hoặc thay trước khi xảy ra chuyện.
Khi bé lớn và không còn dùng, nhiều gia đình lại thanh lý tiếp chính món đó. Lúc ấy, ba mẹ nên nói thật với người mua sau về thời gian đã dùng, những chỗ đã sửa và những bộ phận đã thay. Sự thật thà này giữ cho vòng đồ cũ giữa các gia đình đáng tin.
Câu hỏi thường gặp
Mua xe đẩy cũ trên mạng mà không đến xem được thì sao?
Ba mẹ xin video quay cảnh gập mở xe, đạp phanh, cài mở dây đai và cận cảnh các khớp. Thoả thuận rõ được kiểm khi nhận hàng và trả lại nếu không đúng mô tả. Nếu người bán từ chối quay video, nên bỏ qua.
Nệm cũi cũ có dùng lại được không?
Với bé sơ sinh, nhiều gia đình chọn mua nệm mới để chắc chắn nệm phẳng, chắc và khít với lòng cũi. Nệm cũ chỉ nên cân nhắc khi còn phẳng, mép không xẹp, không ẩm mốc, có vỏ tháo giặt được và đo khít với cũi.
Có nên mua ghế ô tô cũ cho bé nếu giá rẻ hơn nhiều?
Chỉ khi ghế đến từ người thân hoặc người quen biết rõ lịch sử, ghế chưa từng ở trong xe bị va chạm, còn trong hạn dùng do nhà sản xuất ghi và đủ bộ phận. Ghế mua từ người lạ không có những thông tin này thì nên mua mới.
Cũi gỗ cũ bị bong sơn có dùng được không?
Bé mọc răng hay gặm thanh cũi, nên sơn bong là điều cần xử lý. Ba mẹ có thể chà sạch phần bong và hoàn thiện lại bằng loại sơn hoặc dầu ghi rõ dùng được cho đồ trẻ em, hoặc dùng thanh bọc vải chuyên cho cũi. Gỗ mục hay nứt thì không dùng.
Ghế ăn dặm cũ bị mất dây đai có tự thay được không?
Nên tìm dây đai thay thế đúng của mẫu ghế đó từ nhà sản xuất hoặc nơi bán phụ kiện chính thức. Dây tự chế, buộc tạm không đảm bảo giữ bé khi bé nhổm người, trượt xuống. Không tìm được dây phù hợp thì không nên dùng ghế đó cho bé nhỏ.
Xe đẩy cũ bị kẹt khi gập có sửa được không?
Nhiều trường hợp chỉ do bụi bẩn hoặc khô khớp, lau sạch và tra dầu nhẹ theo hướng dẫn là chạy lại. Nhưng nếu khoá gập không giữ được xe ở trạng thái mở, hoặc khung đã cong, ba mẹ không nên dùng nữa vì đó là lỗi chịu lực.