Bô đặt sàn hợp với bé nhỏ và giai đoạn đầu, vì bé tự ngồi xuống được, hai chân chạm đất và không sợ độ cao; bệ thu nhỏ đặt lên bồn cầu hợp với bé lớn hơn và gia đình muốn bé quen nhà vệ sinh chung, nhưng phải có bậc kê chân đi kèm. Nhiều nhà dùng cả hai: bô ở góc phòng cho lúc gấp, bệ thu nhỏ ở nhà vệ sinh cho lúc bé đã quen.
Bài này chỉ nói về món đồ: các kiểu bô, bệ, bậc kê, cách chọn cho vừa nhà vệ sinh, kiểm khi mua và vệ sinh hằng ngày. Thời điểm và cách tập cho bé đi vệ sinh là một chuyện khác, thuộc về nhịp phát triển của từng bé và sự đồng hành của ba mẹ.
Các kiểu bô và bệ đang bán: ưu nhược từng loại
Đồ vệ sinh cho trẻ có nhiều mẫu mã, nhưng xét theo cách dùng thì gom được thành vài nhóm:
| Kiểu | Mô tả | Hợp với | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|---|
| Bô đặt sàn đơn giản | Thân liền, có lòng bô tháo rời hoặc không | Bé mới bắt đầu, nhà vệ sinh xa phòng sinh hoạt | Phải đổ và rửa sau mỗi lần dùng |
| Bô dạng ghế có tựa lưng, tay vịn | Giống một chiếc ghế nhỏ, ngồi vững hơn | Bé ngồi lâu, bé còn chưa vững | To, nhiều khe hơn, khó rửa hơn |
| Bô có nhạc, đèn, hình đồ chơi | Phát âm thanh khi có nước, hoặc có hình thú | Ít khi thật cần | Có pin và mạch điện gần nước; bé dễ coi là đồ chơi |
| Bô gấp du lịch | Gấp lại được, dùng với túi lót dùng một lần | Đi xa, về quê, đi xe | Kém vững hơn bô thường; kiểm khoá chân |
| Bệ thu nhỏ đặt lên bồn cầu | Vành nhỏ đặt trên vành bồn cầu, có gờ bám | Bé đã quen ngồi, gia đình muốn dùng bồn cầu chung | Phải có bậc kê chân; kén dáng bồn cầu |
| Nắp bồn cầu có sẵn bệ trẻ em | Thay nắp bồn cầu, bệ nhỏ gập lên xuống | Nhà có nhiều trẻ, dùng lâu dài | Phải mua đúng kích thước nắp của bồn cầu nhà mình |
| Bệ kèm thang | Bệ thu nhỏ gắn liền với thang có tay vịn | Bé muốn tự leo lên | Chiếm diện tích; chân thang phải đứng vững trên sàn ướt |
Bô có nhạc và đèn là món dễ mua theo cảm hứng nhưng ít khi cần. Ngoài việc làm bé phân tâm, nó có ngăn pin; nếu nắp ngăn pin không bắt vít chắc, viên pin có thể rơi ra trong tầm tay bé. Bô thường không pin vẫn là lựa chọn gọn nhất.
Chọn bô đặt sàn: vững, dễ đổ rửa, ít khe
Đế rộng và chống trượt. Bô phải đứng vững khi bé ngồi xuống lệch một bên hay nhổm dậy. Chân đế có miếng cao su hoặc vành chống trượt là cần trên sàn gạch men hay ẩm. Đặt thử xuống sàn, ấn một bên mép: bô không bập bênh.
Chiều cao vừa với bé. Khi ngồi, bàn chân bé đặt phẳng trên sàn, đầu gối gập thoải mái. Bô quá cao làm bé chới với; bô quá thấp làm bé khó đứng dậy.
Tấm chắn phía trước liền khối và vừa phải. Tấm chắn giúp nước không bắn ra ngoài, nhất là với bé trai. Tấm chắn nên liền thân hoặc lắp rất chắc, cạnh tròn, không quá cao để bé bị cấn khi ngồi xuống.
Lòng bô tháo rời được. Lòng bô rút ra phía sau hoặc nhấc lên được giúp đổ và rửa mà không phải bê cả bô. Lòng bô nên trơn, không gân rãnh trang trí.
Ít khe và ít chi tiết. Mỗi khe giữa lòng bô và thân là chỗ đọng nước bẩn. Chọn mẫu ít mảnh ghép, các mảnh tháo ra được để rửa.
Chất liệu nhựa dày, nhãn rõ. Nhựa mỏng dễ nứt khi bé ngồi mạnh. Nhãn ghi chất liệu, hướng dẫn vệ sinh và đơn vị chịu trách nhiệm cho biết sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
Chọn bệ thu nhỏ bồn cầu cho đúng bồn nhà mình
Đo vành bồn cầu trước khi mua. Bồn cầu có vành tròn, oval dài hay vuông, và kích thước khác nhau giữa các dòng. Bệ thu nhỏ phải có gờ bám ăn khít vào lòng vành bồn, không trượt khi bé cựa. Đo chiều dài, chiều rộng lòng vành và mang số đo đi so.
Gờ bám và miếng chống trượt. Mặt dưới bệ nên có các gờ hoặc miếng cao su ôm vào thành bồn. Đặt bệ lên, xoay thử bằng tay: bệ xoay hoặc trượt dễ là không dùng được.
Tay vịn hai bên. Tay vịn giúp bé tự giữ thăng bằng và yên tâm hơn khi ngồi cao. Tay vịn phải liền khối hoặc bắt vít chắc.
Mặt ngồi cứng hay đệm mềm. Mặt cứng dễ lau, bền. Đệm mềm êm nhưng lớp bọc có thể rách, nước thấm vào bên trong và có mùi; nếu chọn đệm mềm, kiểm đường may kín.
Móc treo để cất. Bệ để dưới sàn nhà vệ sinh rất dễ bẩn và dễ làm người lớn vấp. Bệ có lỗ móc treo lên tường gọn hơn nhiều.
Nắp bồn cầu tích hợp. Nếu thay luôn nắp bồn cầu có bệ trẻ em, phải chọn đúng kích thước và kiểu bắt vít của bồn cầu nhà mình. Đây là món dùng lâu, nên xem kỹ khớp gập có êm và có giảm chấn không, để nắp không sập vào tay bé.
Bậc kê chân và bậc rửa tay: món nhỏ nhưng quyết định an toàn
Bệ thu nhỏ mà thiếu bậc kê thì bé phải leo, chân lơ lửng khi ngồi, và mỗi lần lên xuống là một lần dễ ngã. Bậc kê cũng là thứ giúp bé tự rửa tay ở lavabo. Khi chọn bậc, xem:
- Chân đế cao su bám sàn, kể cả khi sàn ướt. Đặt bậc xuống sàn nhà tắm, đứng thử một chân lên mép bậc: bậc không trượt, không lật.
- Mặt bậc nhám hoặc có gân chống trượt; mặt nhựa bóng rất trơn khi có nước.
- Chiều cao: một bậc thấp cho lavabo thấp hoặc cho bé tựa chân khi ngồi bệ; hai bậc khi lavabo cao. Bậc càng cao càng cần tay vịn.
- Bề rộng mặt bậc đủ cho cả hai bàn chân bé đứng thẳng, không phải đứng mũi chân.
- Bậc gấp gọn nhưng phải có khoá chắc khi mở; kiểm khe gập không kẹp tay.
- Vị trí đặt: xa ổ điện, máy sấy tóc, bình nóng lạnh; không đặt dưới kệ để đồ hoá chất mà bé đứng lên với tới.
- Nước nóng ở lavabo: khi bé tự mở vòi, nhiệt độ nước nóng của bình nên được chỉnh ở mức an toàn hoặc khoá đường nóng ở vòi bé dùng, để tránh bỏng.
Nhiều nhà mua bậc rửa tay bằng gỗ có thành chắn bao quanh (tháp học tập) để bé đứng phụ bếp. Món này hữu ích nhưng nặng và to; nếu chỉ dùng trong nhà vệ sinh thì một bậc nhựa chống trượt là đủ.
Mua bô và đồ vệ sinh cho lớp nhà trẻ: khác gì mua cho một bé
Ở lớp nhà trẻ, đồ vệ sinh được dùng bởi nhiều bé mỗi ngày và được rửa, khử khuẩn nhiều lần. Vì vậy tiêu chí đổi thứ tự: dễ làm sạch và chịu hoá chất đứng trước, kiểu dáng đẹp đứng sau. Bô nên một khối liền hoặc chỉ hai mảnh, nhựa dày, không gân trang trí, không ngăn pin, không đệm vải.
Lớp nên dùng cùng một mẫu cho tất cả bô để cô quen tay và để giá úp bô, kệ để bô dùng chung kích thước. Mỗi bô cần được đánh dấu theo ký hiệu của từng bé nếu lớp theo cách dùng riêng, hoặc theo số nếu lớp dùng chung có khử khuẩn sau mỗi lượt; cách nào cũng phải có quy trình ghi rõ. Số lượng nên có dự phòng để thay khi một chiếc nứt.
Với trường có nhà vệ sinh dành riêng cho trẻ, bồn cầu và lavabo kích thước trẻ em là thiết bị lắp cố định, nằm trong phần cơ sở vật chất và thường có yêu cầu trong danh mục thiết bị của ngành; khi mua sắm, đối chiếu với văn bản hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo và lưu hồ sơ sản phẩm. Bậc kê ở lavabo lớp phải là loại chống trượt nặng, không gập, để nhiều bé lên xuống liên tục không xê dịch.
Kiểm bô, bệ, bậc khi mua và khi nhận hàng
Đồ vệ sinh của bé dùng nhiều lần mỗi ngày, ở chỗ sàn ướt. Kiểm theo các bước:
- Kiểm nhãn: tên sản phẩm, chất liệu, độ tuổi hoặc tải trọng khuyến cáo, hướng dẫn vệ sinh, đơn vị chịu trách nhiệm.
- Sờ toàn bộ mép, gờ, chỗ nối: không bavia sắc, không cạnh nhọn chỗ bé ngồi và chỗ tay bé vịn.
- Ngửi: nhựa có mùi hắc nặng là nên đổi.
- Với bô: đặt lên sàn gạch, ấn mạnh từng phía; tháo lắp lòng bô vài lần xem có khít không.
- Với bệ thu nhỏ: đặt lên đúng bồn cầu nhà mình, ấn và xoay thử; ngồi thử bằng tay đè mạnh vào giữa bệ.
- Với bậc kê: tưới chút nước lên sàn, đặt bậc, đứng thử một chân người lớn ở mép bậc (nếu tải trọng cho phép).
- Với bô gấp và bậc gấp: mở và khoá vài lần, kiểm khoá không tự bung khi đè.
- Rửa sạch trước lần dùng đầu tiên.
Mua online, nên quay một đoạn ngắn khi mở hộp và giữ hộp vài tuần. Bô và bệ thường lộ lỗi như nứt chân, gờ không khít chỉ sau vài lần dùng.
Vệ sinh hằng ngày, hoá chất tẩy rửa và khi nào thay
Bô nên được đổ và rửa ngay sau mỗi lần bé dùng, không để đến cuối ngày. Rửa bằng nước và chất tẩy rửa dịu, dùng một cây cọ riêng chỉ cho bô; để khô rồi mới đặt lại chỗ cũ. Bệ thu nhỏ và bậc kê lau hằng ngày, vì chúng ở ngay trong vùng bắn nước của nhà vệ sinh.
Khi khử khuẩn bằng nước tẩy, đọc kỹ hướng dẫn pha loãng và tuyệt đối không trộn các loại chất tẩy với nhau, nhất là không trộn nước tẩy chứa clo (javel) với chất tẩy bồn cầu có axit hoặc với chất có amoniac, vì có thể sinh khí độc. Tráng sạch bằng nước rồi mới cho bé dùng. Chai chất tẩy cất trên cao hoặc trong tủ có khoá, không để dưới bồn rửa mà bậc kê giúp bé với tới. Nếu bé lỡ uống hoặc dính hoá chất vào mắt, rửa mắt bằng nhiều nước sạch, giữ lại chai, gọi 115 hoặc đưa bé đến cơ sở y tế ngay; không tự gây nôn cho bé.
Thay bô hoặc bệ khi thấy vết nứt, nhất là nứt chân chim quanh chỗ chịu lực; khi nhựa bị ố vàng, có mùi không hết sau khi rửa; khi gờ bám của bệ mòn làm bệ trượt; khi miếng cao su chống trượt của bậc kê bong. Đồ vệ sinh đã dùng của bé khác thường không nên nhận lại, trừ đồ cứng còn rất tốt, rửa và khử khuẩn kỹ.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua bô hay bệ thu nhỏ bồn cầu trước?
Với bé nhỏ mới bắt đầu, bô đặt sàn thường dễ hơn vì bé tự ngồi xuống, chân chạm đất. Nếu nhà vệ sinh gần, bé không sợ độ cao và gia đình muốn bé quen bồn cầu ngay, có thể dùng bệ thu nhỏ kèm bậc kê chân. Nhiều nhà mua bô trước, bệ sau khi bé đã quen.
Bệ thu nhỏ có dùng được cho mọi loại bồn cầu không?
Không. Bồn cầu có vành tròn, oval hay vuông với kích thước khác nhau. Bệ phải có gờ bám ăn khít vào lòng vành, đặt lên không xoay, không trượt. Đo lòng vành bồn cầu nhà mình trước khi mua, và mua ở nơi cho đổi khi không vừa.
Có cần mua bậc kê chân nếu đã có bệ thu nhỏ có tay vịn?
Nên có. Tay vịn giúp bé giữ thăng bằng phần trên, còn bậc kê giúp bé leo lên, xuống và đặt chân khi ngồi. Thiếu bậc kê, bé phải với hoặc nhảy, và chân lơ lửng khiến bé khó ngồi yên. Bệ kèm thang là một cách gộp hai món này.
Mang bô đi lớp mầm non có cần không?
Thường không. Lớp nhà trẻ đã có bô hoặc bồn cầu kích thước trẻ em và quy trình vệ sinh riêng. Ba mẹ nên hỏi lớp đang dùng loại nào để ở nhà dùng loại tương tự, giúp bé đỡ bỡ ngỡ. Chỉ mang theo nếu lớp yêu cầu.
Có nên dùng bô có nhạc để khích lệ bé không?
Nhạc và đèn có thể làm bé thích thú vài lần đầu, nhưng cũng dễ khiến bé coi bô là đồ chơi, ngồi lâu hoặc đòi bật nhạc. Bô này còn có ngăn pin gần chỗ ẩm. Nếu đã mua, kiểm nắp pin bắt vít chắc và cất pin thay thế xa tầm tay bé.
Bao lâu thì nên thay bô hoặc bệ cho bé?
Không có mốc cố định. Thay khi có vết nứt, ố vàng, mùi không hết, gờ bám mòn hoặc miếng chống trượt bong. Khi bé đã ngồi được bồn cầu người lớn một cách vững vàng, có thể cất bô; bậc kê thường vẫn hữu ích thêm vài năm cho việc rửa tay.