Bộ ngủ trưa mang tới lớp mầm non thường gồm một chăn mỏng vừa với chỗ nằm của lớp, một gối thấp có vỏ tháo được (chỉ khi bé đã quen nằm gối và lớp cho dùng) và một túi đựng gọn để cất vào tủ. Trước khi mua, ba mẹ hỏi lớp bé ngủ trên gì, kích thước chỗ nằm, trường có lo chăn gối chưa và bộ đồ ngủ được gửi về giặt bao lâu một lần; bốn câu đó quyết định gần hết lựa chọn.
Nhiều ba mẹ mua bộ chăn gối đi học thật đẹp, dày dặn, rồi cô báo quá to so với giường gấp của lớp, hoặc quá nóng trong phòng chỉ có quạt. Bài này giúp chọn đúng món, đúng cỡ, đúng chất liệu theo mùa và vùng, cùng nhịp mang đi mang về để bộ đồ ngủ luôn sạch.
Năm câu nên hỏi lớp trước khi mua
Gửi cô hoặc văn phòng trường năm câu hỏi ngắn này, câu trả lời sẽ thay cho mọi lời khuyên chung chung:
- Bé ngủ trên gì? Giường gấp có khung, nệm mỏng trải sàn, phản gỗ hay chiếu. Mỗi loại cần chăn và gối khác nhau.
- Chỗ nằm kích thước bao nhiêu? Có số đo thì chọn chăn vừa khít, không thừa vạt chạm sang chỗ bạn bên cạnh.
- Trường đã lo món nào? Có nơi lo nệm và chăn, gia đình chỉ mang gối; có nơi yêu cầu mang cả bộ.
- Phòng ngủ có điều hoà hay chỉ quạt? Câu này quyết định độ dày của chăn.
- Bao lâu gửi về giặt một lần, có cần mang túi đựng riêng không? Biết nhịp giặt để quyết định mua một hay hai bộ.
Có trường đưa ra mẫu túi ngủ hoặc bộ chăn gối chung cho cả lớp. Khi đó ba mẹ hỏi có bắt buộc dùng mẫu chung không; nếu không bắt buộc, vẫn nên chọn cỡ tương đương để tủ đồ của lớp gọn và đều.
Câu trả lời của lớp nên được ghi lại cùng danh sách đồ đầu năm. Sang năm học sau, khi bé lên lớp mới, ba mẹ hỏi lại đúng năm câu đó, vì phòng ngủ, loại giường và quy định của lớp lớn có thể khác hẳn lớp nhỏ.
Chăn, gối, túi ngủ, nệm cuộn: món nào cần, món nào không
Các bộ "chăn gối mầm non" bán sẵn thường gộp nhiều món. Bảng dưới giúp ba mẹ tách ra món thật sự cần:
| Món | Khi nào cần | Khi nào không cần | Ghi chú khi chọn |
|---|---|---|---|
| Chăn mỏng | Gần như mọi lớp, trừ khi trường đã lo | Trường có chăn riêng cho từng chỗ | Vừa chỗ nằm, giặt máy được |
| Gối nhỏ | Bé quen nằm gối, lớp cho dùng | Bé nhỏ chưa quen gối, lớp không dùng gối | Thấp, phẳng, vỏ tháo được |
| Túi ngủ liền khoá kéo | Lớp ngủ sàn, trường yêu cầu | Lớp có giường gấp và chăn | Khoá kéo bé tự mở được, không dây rút |
| Nệm cuộn mỏng | Lớp ngủ trên sàn, gia đình phải mang nệm | Lớp đã có nệm hoặc giường | Cuộn gọn, vỏ tháo giặt |
| Túi đựng bộ ngủ | Hầu hết các lớp | Lớp có ngăn tủ riêng rộng | Vải thoáng, có quai, ghi tên |
Những bộ trọn gói có nệm, chăn, gối, túi thường tiện, nhưng nếu lớp đã có nệm thì phần nệm thành thừa và cồng kềnh nhất. Mua lẻ từng món theo đúng câu trả lời của lớp thường gọn hơn.
Cỡ chăn và gối hợp với chỗ nằm của lớp
Chăn vừa chỗ nằm, không phủ sang bạn. Chăn nên dài hơn chiều cao của bé một khoảng vừa đủ để đắp tới ngực, nhưng không dài hơn chỗ nằm. Chăn quá khổ bị cô gấp đôi, thành dày và nóng, hoặc thả vạt xuống sàn.
Một ví dụ giả định để hình dung. Nếu giường gấp của lớp dài khoảng 120 cm và rộng khoảng 60 cm, chăn cỡ tương đương hoặc nhỏ hơn đôi chút là vừa; bé cao khoảng 100 cm đắp không bị hở chân. Số đo thật luôn lấy từ lớp của bé.
Gối thấp, phẳng. Gối cho trẻ mầm non nên mỏng, không lún sâu. Gối cao, mềm phồng làm cổ bé gập và dễ trượt khỏi gối khi trở mình. Nhiều bé dưới hai tuổi chưa cần gối. Với bé đã quen nằm gối, nên thử ở nhà vài buổi trưa trước khi gửi lên lớp, xem bé nằm có thoải mái, có tự kéo gối ra không.
Gọn để gấp vào tủ. Sau giờ ngủ, cô gấp hàng chục bộ chăn gối cất lên kệ hoặc vào tủ từng bé. Chăn mỏng gấp được thành khối nhỏ, gối dẹt xếp được chồng lên nhau là món cô dễ quản nhất. Đồ quá dày, quá phồng thường bị nhét chặt vào ngăn tủ, lâu ngày ẩm và có mùi.
Chất liệu chăn theo mùa và theo vùng
Ở phần lớn các tỉnh phía Nam, nóng quanh năm, phòng ngủ trưa của lớp thường chỉ có quạt hoặc điều hoà để ở mức vừa. Một chăn cotton mỏng, hoặc chăn xô nhiều lớp, là đủ cả năm. Chăn bông dày hay chăn lông tổng hợp làm bé ra mồ hôi, tỉnh giấc và khó ngủ lại.
Ở miền Bắc mùa đông, và ở các vùng cao như quanh Đà Lạt hay Sa Pa, trời lạnh hơn nhiều, nhiệt độ buổi trưa có ngày xuống thấp. Lúc đó ba mẹ hỏi lớp có sưởi hoặc điều hoà ấm không. Thay vì mua một chiếc chăn thật dày, có thể gửi thêm một chăn mỏng thứ hai để cô đắp chồng khi trời lạnh và bỏ ra khi trời ấm, linh hoạt hơn cho những ngày nhiệt độ lên xuống.
Về vải, cotton và vải xô cotton thoáng, thấm mồ hôi, giặt nhiều lần vẫn mềm. Vải lông nỉ, lông cừu nhân tạo ấm nhanh nhưng dễ bám bụi, xơ lông, và hay làm bé bị bí khi phòng ấm lên vào giữa giấc. Ruột gối bằng bông xơ tổng hợp giặt được tiện hơn ruột gối bông gòn khó giặt.
Màu sẫm và hoạ tiết nhỏ giúp bộ đồ ngủ đỡ lộ vết sau nhiều tuần. Chăn có hình riêng, khác bạn, cũng giúp bé tự nhận ra chỗ của mình trong phòng ngủ chung.
An toàn giấc ngủ: những chi tiết cần kiểm trên bộ đồ ngủ
Bé dưới một tuổi không dùng gối, chăn rời. Với bé dưới 12 tháng, chỗ ngủ an toàn là mặt phẳng chắc, không gối, không thú bông. Nếu lớp nhận bé ở tuổi này, ba mẹ hỏi lớp dùng túi ngủ mặc trên người hay cách nào khác, và chỉ gửi đúng món lớp yêu cầu.
Không dây, không tua dài. Chăn có tua rua, gối có dây buộc, túi ngủ có dây rút đều có thể quấn vào cổ, tay bé khi ngủ. Chọn đồ không có dây, hoặc cắt bỏ phần dây trang trí.
Đồ mới giặt trước khi dùng. Chăn gối mới thường còn hồ vải, mùi xưởng. Giặt một lần và phơi khô hẳn trước khi gửi lên lớp, nhất là với bé da nhạy cảm.
Không đồ đính nhỏ. Cúc, hạt cườm, mắt nhựa đính trên chăn gối có thể bị bé cắn rời ra khi nằm. Hình in hoặc thêu phẳng an toàn hơn.
Chú ý bé hay dị ứng. Bé hay hắt hơi, ngạt mũi khi ngủ có thể nhạy với bụi. Bộ đồ ngủ được giặt đều mỗi tuần và phơi khô hẳn giúp giảm bụi. Bé có bệnh dị ứng đã được chẩn đoán thì ba mẹ báo trường và hỏi bác sĩ về lựa chọn chất liệu.
Túi đựng và nhịp mang đi mang về mỗi tuần
Bộ đồ ngủ là món qua lại giữa nhà và lớp đều đặn nhất. Một nhịp cố định giúp ba mẹ không bao giờ quên:
- Chọn túi đựng bằng vải thoáng, có quai xách, đủ rộng để nhét chăn gối gấp gọn, ghi tên ở mặt ngoài túi.
- Sáng thứ hai mang bộ sạch tới lớp, giao cô hoặc cất vào ngăn tủ của bé.
- Chiều thứ sáu nhận túi về, lấy chăn gối ra ngay, đừng để nguyên trong túi qua đêm.
- Giặt trong cuối tuần, phơi khô hẳn, gấp lại vào túi và đặt cạnh balo cho sáng thứ hai.
- Nếu có hai bộ, xoay vòng: bộ vừa giặt để sẵn ở nhà, tuần sau mang đi.
- Khi bé ốm, nôn hay tè dầm trong giờ ngủ, nhờ cô gửi bộ đó về ngay trong ngày và mang bộ thay thế hôm sau.
Nhịp hằng tuần là phổ biến, nhưng một số lớp gửi về hai tuần một lần hoặc giặt tại trường. Ba mẹ theo đúng nhịp của lớp, và nếu thấy bộ đồ về nhà có mùi ẩm, hỏi cô xem bộ đồ có được phơi thoáng giữa các ngày không.
Dùng chung một bộ ở nhà và ở lớp hay tách riêng?
Một số ba mẹ muốn bé mang đúng chiếc chăn quen ở nhà tới lớp, để bé dễ ngủ. Cách này có ích trong vài tuần đầu, nhưng về lâu dài tạo ra một vòng luẩn quẩn: chiếc chăn ở lớp cả tuần thì buổi tối ở nhà bé thiếu, còn cuối tuần mang về giặt thì sáng thứ hai có khi chưa khô.
Cách gọn hơn là tách hai bộ: bộ ở nhà và bộ đi học, cùng chất vải, cùng mùi nước giặt, có thể cùng hoạ tiết để bé thấy quen. Bé sẽ gắn bộ đi học với giấc ngủ ở lớp, giống như gắn đồng phục với ngày đi học. Nếu bé thật sự cần một vật quen, một chiếc khăn nhỏ hay con thú bông nhỏ không có chi tiết rời là đủ, không cần mang cả chiếc chăn lớn.
Với gia đình có hai con cùng học mầm non, nên chọn mỗi bé một màu riêng cho bộ đồ ngủ. Cô ở hai lớp khác nhau, túi đồ về nhà cùng lúc, màu riêng giúp ba mẹ và cả hai bé không nhầm lẫn khi giặt, gấp và gửi lại.
Giặt, phơi và lúc nên thay bộ đồ ngủ mới
Chăn và vỏ gối giặt như đồ vải của bé, theo nhãn hướng dẫn. Nếu vải chịu được, giặt ở nhiệt độ cao hơn một chút giúp giảm mạt bụi, nhưng nhiều vải màu sẽ phai nhanh hơn, nên ba mẹ cân nhắc theo nhãn. Phơi nơi có nắng nhẹ và gió, chờ khô hẳn tới lớp bông bên trong rồi mới gấp; chăn còn ẩm cất vào túi kín là nguồn mùi hôi.
Ruột gối khó giặt hơn. Loại ruột bông xơ có thể giặt máy ở chế độ nhẹ, vắt kỹ và phơi lâu; loại không giặt được thì phơi nắng định kỳ và thay vỏ thường xuyên. Khi ruột gối xẹp, vón cục, hoặc vẫn có mùi sau khi phơi, đó là lúc thay mới.
Chăn cần thay khi đã mỏng tới mức không còn ấm, sờn rách, hoặc bé đã cao quá khổ chăn. Với bé đi học đều, một bộ đồ ngủ chất lượng vừa thường dùng được một đến hai năm học. Món còn tốt khi bé lên tiểu học có thể dùng ở nhà hoặc nhường lại cho em nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Bé đi mẫu giáo có cần mang gối không?
Tuỳ lớp và tuỳ bé. Bé đã quen nằm gối ở nhà và lớp cho dùng thì mang một gối mỏng, thấp. Nhiều bé dưới hai tuổi chưa cần gối. Bé dưới một tuổi không nên dùng gối khi ngủ.
Chăn cho bé đi học nên dày hay mỏng?
Ở vùng nóng, chăn mỏng cotton hoặc xô dùng được cả năm. Ở miền Bắc mùa đông, thay vì mua chăn rất dày, có thể gửi thêm một chăn mỏng thứ hai để cô đắp chồng khi lạnh. Phòng có điều hoà thì hỏi cô nhiệt độ thường để.
Bao lâu nên giặt chăn gối của bé ở lớp một lần?
Phần lớn lớp gửi về giặt mỗi tuần một lần. Khi bé ốm, nôn hay tè dầm trong giờ ngủ, bộ đồ ngủ cần được giặt ngay trong ngày. Có hai bộ thay phiên giúp ba mẹ không bị động.
Có nên mua bộ chăn gối trọn gói bán sẵn cho bé mầm non?
Chỉ nên mua khi lớp cần đủ các món trong bộ. Nếu lớp đã có nệm hay chăn, mua trọn gói sẽ thừa món cồng kềnh nhất. Hỏi lớp trước rồi mua lẻ đúng món thường gọn hơn.
Túi ngủ liền khoá kéo có hợp với bé mẫu giáo không?
Hợp khi lớp ngủ trên sàn và trường cho dùng. Chọn loại khoá kéo bé tự mở được, không có dây rút, chất liệu thoáng. Ở lớp có giường gấp và chăn, túi ngủ thường không cần thiết.
Bé không chịu ngủ trưa ở lớp, đổi chăn gối có giúp được không?
Một món đồ quen như chăn bé vẫn đắp ở nhà có thể giúp bé dễ vào giấc hơn trong tuần đầu. Nhưng bé khó ngủ thường do nhiều lý do khác như lạ chỗ, lịch ngủ ở nhà lệch giờ lớp; ba mẹ nên trao đổi với cô thay vì chỉ đổi đồ.