Đồ chơi cho bé 6–12 tháng nên chọn theo việc bé đang tập: lúc mới ngồi vững thì cốc lồng, hộp đựng để bỏ vào lấy ra, bóng mềm; lúc bò thì bóng lăn, xe ô tô to bánh; lúc vịn đứng thì đồ kéo đẩy có đế chắc, bàn hoạt động thấp. Nửa năm này bé thay đổi nhanh hơn bất kỳ giai đoạn nào sau đó, nên mua theo từng bước nhỏ sẽ trúng hơn mua cả bộ "đồ chơi cho bé một tuổi" ngay từ tháng thứ sáu.
Đây cũng là lúc bé bắt đầu nhặt được vật nhỏ bằng hai ngón tay và bò đến mọi góc nhà. Vì vậy câu hỏi khi mua không chỉ là "con có thích không" mà còn là "con có thể nuốt, kéo đổ, kẹp tay vào nó không". Phần dưới đi qua từng nhóm đồ, cách kiểm khi mua, và những món nên để dành.
Vì sao nửa sau năm đầu cần đổi nhóm đồ chơi
Sau sáu tháng, đồ chơi chỉ để nhìn và nắm bắt đầu hết hấp dẫn. Bé thường ngồi vững hơn, hai tay rảnh, và việc thú vị nhất là làm cho đồ vật có chuyện: đập hai món vào nhau, thả cho rơi, bỏ vào hộp rồi lấy ra, lật một cái nắp xem có gì bên dưới. Đồ chơi đáng mua lúc này là đồ cho phép bé làm những việc đó mà không vỡ, không nguy hiểm.
Khoảng từ tám, chín tháng, nhiều bé bò và bắt đầu vịn vào ghế, thành cũi để đứng lên. Đồ chơi chuyển thêm sang nhóm khuyến khích di chuyển: quả bóng lăn đi để bé đuổi theo, chiếc xe đẩy để bé vịn bước. Cũng khoảng thời gian này, ngón cái và ngón trỏ của bé khéo dần, nên bé có thể nhặt được hạt cườm, viên bi, nắp chai nhỏ. Mốc cụ thể của từng bé chênh nhau vài tháng là bình thường; ba mẹ nhìn con đang làm gì để chọn đồ, không cần đợi đúng tháng.
Một thay đổi nữa là bé bắt đầu hiểu đồ vật vẫn còn khi bị che đi. Trò ú oà với khăn, hộp có nắp, đồ chơi có cửa nhỏ để mở ra đóng vào trở nên thú vị với bé. Nhóm đồ có "chỗ giấu" vì thế đáng có một hai món trong giai đoạn này.
Nhóm đồ chơi hợp từng việc bé đang tập
Bảng chia theo kỹ năng chứ không theo tháng, vì bé nào cũng có lúc nhanh việc này, chậm việc kia:
| Bé đang tập | Nhóm đồ hợp | Điều cần kiểm khi mua |
|---|---|---|
| Ngồi vững, hai tay rảnh | Cốc lồng, hộp và vài vật to để bỏ vào lấy ra, trống nhỏ, xúc xắc hai tay | Món nào cũng đủ to để không lọt vào miệng; cốc nhựa không có cạnh sắc |
| Bò | Bóng vải hoặc bóng nhựa mềm cỡ vừa, ô tô to bánh lăn trơn, ống bò bằng vải | Bóng không quá nhỏ; bánh xe gắn chắc, không rời trục |
| Vịn đứng, đi men | Xe đẩy có tay vịn và đế rộng, bàn hoạt động thấp đứng vịn được | Đế không lật khi bé dồn người; bánh xe có độ nặng, không trôi quá nhanh |
| Nhặt bằng hai ngón | Hộp thả hình hai ba khối to, sách bìa cứng dày, đồ có nắp lật | Khối đủ lớn; trang sách không bong lớp giấy mỏng |
| Hiểu đồ vật bị che vẫn còn | Hộp có nắp, đồ chơi cửa nhỏ, khăn vải để ú oà | Nắp không kẹp tay, bản lề không có khe hở lớn |
Không cần đủ mọi ô trong bảng. Một bé ở tháng thứ mười có cốc lồng, một quả bóng, một xe đẩy chắc và vài cuốn sách bìa cứng đã có đủ đồ cho phần lớn việc bé đang tập. Phần còn lại là đồ trong nhà: nồi nhỏ, thìa gỗ, hộp nhựa đựng thức ăn sạch, những thứ bé tuổi này thường thích không kém đồ chơi mua.
Món nào bé chơi một mình được, món nào cần người lớn ngồi cạnh
Chơi một mình trong khu vực an toàn. Cốc lồng, bóng vải, sách bìa cứng, xúc xắc to là nhóm bé có thể tự mày mò trên thảm, trong khoảng sân chơi đã dọn, khi người lớn vẫn nhìn thấy bé từ chỗ mình đang làm. Đây là nhóm nên chiếm phần lớn đồ chơi của bé tuổi này, vì ba mẹ cũng cần những phút rảnh tay.
Cần người lớn ngồi cạnh. Đồ tắm, xe đẩy tay vịn, bàn hoạt động đứng vịn, hộp có nắp đóng mở. Rủi ro ở nhóm này không nằm trong món đồ mà ở cách bé dùng: ngã khi đẩy xe, kẹp tay khi đóng nắp, trượt trong chậu. Ba mẹ đưa ra lúc mình rảnh để ngồi cùng, xong thì cất đi.
Không để trong tầm bé. Đồ của anh chị lớn có chi tiết nhỏ, đồ chơi dùng pin cúc, bóng bay, đồ có dây dài. Nhóm này không phải đồ của bé, kể cả khi bé đòi. Một thùng có nắp đặt trên cao giải quyết được phần lớn chuyện tranh giành giữa hai anh em.
Đồ kéo đẩy và xe tập đi: phân biệt cho đúng
Xe đẩy tay vịn khác xe tập đi có ghế ngồi. Xe đẩy là khung có tay vịn, bé đứng phía sau và đẩy đi bằng sức mình. Xe tập đi kiểu ghế ngồi có vòng bao quanh và bánh xe, bé ngồi lọt trong đó và đạp chân để chạy. Hai thứ thường bị gọi chung là "xe tập đi" nhưng khác nhau hoàn toàn về rủi ro.
Xe tập đi kiểu ghế ngồi bị nhiều hiệp hội nhi khoa khuyến cáo không dùng. Lý do chính là bé di chuyển nhanh hơn khả năng tự kiểm soát, có thể lao tới cầu thang, bậc thềm, với tới bếp hay ổ điện. Một số nước đã hạn chế bán loại này. Ba mẹ nên cân nhắc kỹ trước khi mua, và nếu đã có thì không dùng ở nhà có bậc thềm hay cầu thang không chắn.
Xe đẩy tay vịn cần đế rộng và đủ nặng. Khi bé vịn để đứng lên, toàn bộ sức nặng dồn vào tay vịn. Đế hẹp hoặc nhẹ sẽ lật ngửa về phía bé. Ở cửa hàng, ba mẹ đặt tay ấn lên tay vịn từ phía sau như bé sẽ làm; nếu phần trước nhấc khỏi mặt đất là không ổn.
Bánh xe nên có độ ghì. Bánh trơn quá trên sàn gạch làm xe chạy nhanh hơn bước chân bé. Một số loại có nút chỉnh độ nặng của bánh; nếu không có, ba mẹ thử đẩy trên đúng loại sàn nhà mình trước khi đưa cho bé.
Những chi tiết nguy hiểm hay gặp ở lứa 6–12 tháng
Bé bò và nhặt được vật nhỏ, nên đây là giai đoạn hay xảy ra chuyện với đồ chơi của anh chị lớn. Ba mẹ để ý đặc biệt:
- Chi tiết nhỏ: phép thử nhanh là món nào lọt qua lõi giấy vệ sinh thì quá nhỏ cho bé dưới ba tuổi. Đồ của anh chị như hạt cườm, khối lắp ghép nhỏ, bi cần cất ở nơi bé không bò tới.
- Pin cúc: có trong điều khiển, cân điện tử, đồ chơi phát sáng nhỏ, thiệp nhạc. Nắp pin phải có vít; pin thay ra cất ngay.
- Nam châm nhỏ: hay có trong đồ chơi lắp ghép của trẻ lớn và đồ trang trí tủ lạnh. Một viên đã là nguy hiểm, nhiều viên càng nguy hiểm hơn.
- Dây và vòng dây: dây kéo của đồ chơi kéo theo không nên dài; dây treo, dây rèm cần buộc cao.
- Bóng bay: bóng xẹp hoặc mảnh bóng vỡ dễ gây ngạt, không để bé tuổi này cầm chơi.
- Món nặng có thể kéo đổ: kệ đồ chơi, giỏ đựng trên bàn, bàn hoạt động nhẹ đặt trên mặt nghiêng.
Nếu bé nuốt hoặc ba mẹ nghi bé nuốt pin cúc, nam châm, hay có dấu hiệu ho sặc liên tục, khó thở, tím tái, chảy dãi và không nuốt được, cần đưa bé đi cấp cứu ngay. Không cố móc họng hay cho bé ăn uống để "đẩy xuống". Sơ cứu hóc dị vật cho trẻ dưới một tuổi có thao tác riêng, nên học từ khoá huấn luyện thực hành.
Sách bìa cứng, đồ chơi âm thanh và đồ chơi tắm
Sách bìa cứng dày là món nhiều nhà mua từ giai đoạn này. Bé chưa nghe hiểu câu chuyện, nhưng lật trang dày, nhìn hình to rõ và gặm góc sách là việc bé thích. Khi mua, xem gáy sách có chắc không, góc có bo tròn không, lớp phủ bề mặt có bong khi miết móng tay không. Sách vải và sách nhựa dùng khi tắm cũng hợp, miễn là rửa và phơi khô được.
Đồ chơi phát tiếng như trống nhỏ, đàn gõ, lục lạc giờ đã hợp vì bé tự tạo ra âm thanh bằng tay mình. Ba mẹ ưu tiên món phát tiếng khi bé tác động, thay vì món tự phát nhạc liên tục. Với món có loa, mở thử ở cửa hàng: nếu ba mẹ thấy chói khi để sát tai mình thì cũng chói với tai con. Món có nút chỉnh âm lượng hoặc nút tắt là điểm cộng.
Đồ chơi tắm như cốc múc nước, thú nhựa nổi rất được ưa chuộng. Thú nhựa có lỗ nhỏ ở đáy thường đọng nước bên trong và lên mốc sau vài tuần; ba mẹ chọn loại kín hoàn toàn hoặc loại tháo đôi được để rửa và phơi khô. Bất kỳ món đồ tắm nào cũng không thay được người lớn ngồi cạnh bé suốt lúc trong chậu.
Lập danh sách mua cho nửa năm này
Một cách mua gọn, theo trình tự bé thường đi qua:
- Khoảng tháng thứ sáu, bảy: một bộ cốc lồng, một hộp đựng có vài vật to để bỏ vào lấy ra, một trống nhỏ hoặc đàn gõ.
- Khi bé bắt đầu bò: một quả bóng mềm cỡ vừa, một ô tô bánh to lăn được.
- Khi bé nhặt được bằng hai ngón: hai ba cuốn sách bìa cứng dày, một hộp thả hình có ít khối và khối to.
- Khi bé vịn đứng: một xe đẩy tay vịn chắc chắn; nếu nhà chật, bàn hoạt động thấp có thể bỏ qua.
- Lúc nào cũng vậy: rà đồ của anh chị lớn trong nhà, cất phần có chi tiết nhỏ vào thùng có nắp, để trên cao.
Danh sách này khoảng tám đến mười món cho sáu tháng. Nhiều món dùng tiếp sang năm thứ hai, như cốc lồng, bóng, xe đẩy, nên không phí. Những món ba mẹ được tặng mà ghi "từ 18 tháng" hay "từ 3 tuổi" thì cất đi, kể cả khi trông có vẻ to và chắc.
Với bé đi nhà trẻ sớm từ giai đoạn này, ba mẹ không cần mua bộ đồ chơi thứ hai để mang theo. Lớp đã có đồ dùng chung; thứ bé có thể mang là một món vải quen để dỗ lúc ngủ, nếu lớp cho phép, và món đó nên được ghi tên, giặt thường xuyên như đồ dùng cá nhân.
Câu hỏi thường gặp
Bé 6 tháng chơi được đồ chơi gì?
Bé mới ngồi vững thường thích các món để cầm bằng hai tay, đập vào nhau, thả rơi: cốc lồng, xúc xắc to, trống nhỏ, hộp đựng vài vật lớn. Đồ gặm nướu và bóng vải từ giai đoạn trước vẫn dùng tiếp. Không cần mua đồ phức tạp nhiều nút.
Bé 9 tháng có nên dùng xe tập đi không?
Xe tập đi kiểu ghế ngồi có bánh xe bị nhiều hiệp hội nhi khoa khuyến cáo không dùng vì bé di chuyển quá nhanh và dễ lao tới bậc thềm, bếp, ổ điện. Nếu muốn có đồ hỗ trợ khi bé vịn đứng, xe đẩy tay vịn có đế rộng, đủ nặng là lựa chọn khác, vẫn cần người lớn ở cạnh.
Làm sao biết đồ chơi có quá nhỏ với bé?
Phép thử nhanh là đặt món đồ vào lõi giấy vệ sinh: lọt qua được thì quá nhỏ với trẻ dưới ba tuổi. Ngoài ra đọc độ tuổi trên nhãn; món ghi không dành cho trẻ dưới 36 tháng thường có chi tiết nhỏ, dù nhìn tổng thể to.
Bé thích đồ trong bếp hơn đồ chơi mua, có sao không?
Rất thường gặp. Nồi nhỏ, thìa gỗ, hộp nhựa sạch có nắp cho bé đúng những việc bé đang muốn làm: gõ, lồng, mở, đóng. Ba mẹ chỉ cần loại bỏ món sắc, món thuỷ tinh, món có chi tiết nhỏ và để bé chơi khi có người lớn ở gần.
Có nên mua đồ chơi phát nhạc cho bé 10 tháng?
Có thể, nếu món đồ phát tiếng khi bé tác động và có nút chỉnh âm hoặc tắt. Nên tránh món tự phát nhạc liên tục, âm lượng to sát tai. Ba mẹ thử ở cửa hàng bằng tai mình trước khi mua.
Nên mua bao nhiêu đồ chơi cho bé dưới 1 tuổi?
Không có con số chuẩn, nhưng tám đến mười món cho nửa năm này thường là đủ, cộng thêm đồ trong nhà an toàn. Bày ra mỗi lần vài món, cất bớt món bé đã chán và đổi lại sau một thời gian.