Phần lớn gia đình cần khoảng hai đến ba bộ đồng phục thường ngày và một đến hai bộ thể dục cho một năm học mầm non; con số chính xác tuỳ trường quy định mặc mấy ngày một tuần, nhà có giặt sấy hằng ngày được không và bé có hay phải thay đồ ở lớp không. Chọn cỡ theo chiều cao và vòng ngực hiện tại, rộng nhẹ chứ không rộng hẳn một cỡ, kiểm đường may ngay khi nhận và giặt lộn trái với nước mát là đủ để bộ đồng phục dùng trọn năm.
Đồng phục là món ba mẹ ít được chọn nhất: mẫu do trường quyết, nhiều nơi bán qua trường. Nhưng vẫn còn ba quyết định nằm trong tay gia đình là mua bao nhiêu, cỡ nào và giữ ra sao. Bài này đi qua từng quyết định, cùng cách đọc nhãn vải để biết bộ đồng phục sẽ mát, bền hay dễ xù trước khi bé mặc lần đầu.
Đồng phục mầm non thường gồm những gì
Mỗi trường một khác, nhưng bộ đồng phục mầm non hay gặp gồm áo và quần hoặc váy mặc ngày thường, một bộ thể dục cho ngày có giờ vận động, có nơi thêm áo khoác mỏng, mũ vành cho giờ ra sân hoặc áo choàng cho giờ vẽ. Trường công lập lẫn tư thục đều có thể có đồng phục; có trường chỉ yêu cầu mặc một hai ngày trong tuần, ngày còn lại bé mặc đồ ở nhà.
Trước khi mua, ba mẹ nên hỏi rõ bốn điều: những ngày nào bé phải mặc đồng phục, ngày nào mặc bộ thể dục; đồng phục mua tại trường hay được tự may theo mẫu; có bảng cỡ hay buổi thử đồ không; và trường có đổi cỡ trong năm khi bé lớn không. Câu trả lời quyết định số bộ và thời điểm mua.
Với trường cho phép tự may theo mẫu, ba mẹ cần mẫu vải, màu, kiểu logo và vị trí logo chính xác, vì lệch một tông màu nhìn rất rõ khi cả lớp đứng cạnh nhau. Trường hợp trường bán, ba mẹ vẫn nên kiểm từng món khi nhận như với hàng mua ở bất cứ đâu.
Nếu trường có đồng phục đi kèm một khoản thu đầu năm, ba mẹ có quyền hỏi chi tiết gồm những món gì, số lượng bao nhiêu, và mua thêm lẻ một món sau này thế nào. Đó là thông tin cần cho kế hoạch, không phải chuyện khó nói.
Mua mấy bộ: tính theo lịch mặc và nhịp giặt của nhà mình
Thay vì mua theo con số người khác mua, ba mẹ đặt lịch mặc của trường cạnh khả năng giặt phơi của gia đình. Bảng dưới là cách tính gợi ý:
| Lịch mặc của trường | Nhà giặt và khô kịp mỗi ngày | Nhà giặt dồn hai ba ngày, trời ẩm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đồng phục cả năm ngày | Hai bộ | Ba bộ | Bé hay thay đồ ở lớp thì thêm một bộ |
| Đồng phục hai ba ngày | Một đến hai bộ | Hai bộ | Ngày còn lại mặc đồ thường |
| Bộ thể dục một hai ngày | Một bộ | Hai bộ | Nếu thể dục trùng ngày mưa, cần bộ thứ hai |
| Áo khoác đồng phục | Một chiếc | Một chiếc | Chỉ cần ở nơi có mùa lạnh hoặc lớp điều hoà |
Miền Bắc vào mùa nồm, quần áo phơi hai ba ngày chưa khô; miền Nam mùa mưa cũng có những tuần phơi khó. Gia đình không có máy sấy nên cộng thêm một bộ cho những tuần đó. Ngược lại, nếu bé học ở nơi chỉ mặc đồng phục vài ngày, mua tối thiểu rồi theo dõi một tháng thường là đủ.
Chọn cỡ đồng phục khi bé đang lớn
Đồng phục thường được đặt một lần đầu năm, nên chọn cỡ sao cho mặc vừa lúc khai giảng mà vẫn dùng được tới cuối năm học:
- Đo chiều cao, vòng ngực, vòng bụng của bé, ghi lại bằng centimet.
- Lấy một chiếc áo, một chiếc quần bé đang mặc vừa, trải phẳng đo chiều dài và ngang ngực để so với bảng cỡ của trường.
- Nếu bé nằm giữa hai cỡ, chọn cỡ lớn hơn cho áo, còn quần chọn theo vòng bụng và chiều dài chân, vì quần dài quá làm bé vấp.
- Ưu tiên quần cạp chun có dây luồn chỉnh được bên trong, dùng được cả khi bé gầy đi hay béo lên trong năm.
- Cho bé thử, giơ hai tay lên cao, ngồi xổm xuống: áo không hở bụng, quần không tụt, đũng không bó.
- Hỏi trường hoặc nơi may về đổi cỡ: đổi trong bao lâu, cần còn mác hay không.
Cách "mua rộng hẳn một cỡ để mặc hai năm" thường không ổn với đồng phục mầm non: tay áo dài trùm qua ngón, quần dài phải xắn gấu, bé tự mặc khó, và chỉ sau một năm đồng phục đã sờn, phai vì giặt nhiều. Rộng nhẹ là đủ.
Đọc thành phần vải trên nhãn để biết áo sẽ mát hay bền
Cotton 100 phần trăm. Mát, thấm mồ hôi, mềm với da trẻ, nhưng dễ nhăn, có thể co sau vài lần giặt đầu và phai màu nhanh hơn. Hợp với vùng nóng, bé ra nhiều mồ hôi.
Vải pha nhiều cotton, ít polyester. Vẫn khá mát, ít nhăn và ít co hơn cotton thuần, giữ màu tốt hơn. Đây là loại hay gặp nhất ở áo thun đồng phục trẻ em.
Vải pha nhiều polyester. Bền, nhanh khô, giữ form, giá thường thấp hơn, nhưng kém thấm mồ hôi, dễ bí nóng và dễ bị xù hạt ở chỗ cọ xát như nách, sườn. Phù hợp cho áo khoác, quần, ít hợp với áo mặc sát người ở vùng nóng.
Kiểu dệt cũng quan trọng. Áo thun cá sấu có lỗ thoáng, đứng form ở cổ; thun trơn mềm hơn nhưng cổ dễ giãn. Quần kaki mỏng bền hơn quần thun nhưng cứng hơn khi bé ngồi xổm.
Nhãn phải đọc được. Hàng dệt may bán ra phải có nhãn ghi thành phần, hướng dẫn sử dụng theo quy định về nhãn hàng hoá. Đồng phục không nhãn, không ghi thành phần thì ba mẹ nên hỏi lại nơi bán; Việt Nam cũng có quy chuẩn kỹ thuật giới hạn một số chất trong sản phẩm dệt may, ba mẹ có thể hỏi nơi may về việc vải đã được kiểm theo quy chuẩn hiện hành chưa.
Kiểm đồng phục khi nhận, trước khi cắt mác
Đồng phục mua qua trường hay tự may đều nên được kiểm một lượt trước khi giặt lần đầu, vì sau khi giặt và cắt mác thì khó đổi:
- Đếm đủ số món, đúng cỡ đã đăng ký, so với bảng cỡ.
- Kiểm đường may ở vai, nách, đũng quần: mũi chỉ đều, không bỏ mũi, không có chỉ thừa dài.
- Kéo nhẹ cạp chun quần: chun đàn hồi đều, không bị xoắn bên trong, đường may cạp không bung.
- Xem logo in hoặc thêu: in không nứt, không bong mép; thêu không có chỉ thả dài ở mặt trong cọ vào da.
- Kiểm cúc, khoá kéo nếu có: cúc khâu chắc, khoá kéo trơn, đầu khoá không sắc cạnh.
- Ngửi: mùi hắc nồng khác hẳn mùi vải mới thông thường thì giặt trước và báo nơi bán nếu mùi không hết.
- Mặc thử cho bé trước khi cắt mác.
Món nào lỗi, chụp ảnh và báo ngay trong tuần nhận hàng. Đồng phục đặt số lượng lớn theo trường thường có một đợt đổi chung; để quá đợt đó, việc đổi lẻ một chiếc áo sẽ khó hơn nhiều.
Giặt và giữ đồng phục bền suốt năm
Giặt trước khi mặc lần đầu. Giặt riêng lần đầu để xem vải có ra màu không, đồng thời bớt hồ, mùi xưởng may còn trên vải.
Lộn trái, nước mát, tách màu. Lộn trái áo trước khi giặt giữ logo in và mặt vải đỡ xù. Nước mát giảm co rút và phai màu. Áo trắng, áo màu nhạt giặt riêng với quần sẫm.
Xử lý vết bẩn trong ngày. Vết màu nước, đất, nước sốt trên áo trẻ em dễ ra nhất khi còn mới. Ngâm nước mát, vò nhẹ chỗ bẩn với xà phòng trước khi cho vào máy. Không dùng chất tẩy mạnh lên áo màu.
Phơi trong bóng râm, ủi tránh logo. Nắng gắt làm áo màu nhanh bạc. Khi ủi, lộn trái hoặc đặt khăn mỏng lên logo in, vì nhiệt trực tiếp làm hình in chảy, dính.
Hạn chế máy sấy nóng. Sấy nhiệt cao làm cotton co và chun quần nhanh giãn. Nếu cần sấy, chọn mức nhiệt thấp.
Áo trắng ố vàng ở cổ. Cổ và nách áo trắng hay ngả vàng vì mồ hôi tích lại qua nhiều tuần. Vò riêng phần cổ với xà phòng mỗi lần giặt, đừng đợi ố rõ mới xử lý. Áo đã ố lâu thì tẩy khó, ba mẹ dùng chất tẩy dành cho đồ trắng theo đúng hướng dẫn trên bao bì.
Bộ thể dục, áo khoác, mũ: những món phụ hay bị bỏ sót
Ba mẹ thường nhớ áo quần đồng phục chính mà quên các món phụ, rồi tới ngày thể dục hay ngày trời trở lạnh mới chạy đi tìm. Những món nên kiểm cùng lúc:
- Bộ thể dục: thường là áo thun và quần short hoặc quần dài vải thun co giãn. Chọn cỡ cho phép bé chạy, nhảy, trèo thoải mái; quần có cạp chun chắc, không tụt khi bé treo người trên thang leo.
- Áo khoác đồng phục: cần ở miền Bắc mùa đông, vùng cao, hoặc lớp có điều hoà lạnh. Ưu tiên khoá kéo to bé tự kéo được, không có dây rút ở mũ và cổ.
- Mũ vành: một số trường yêu cầu đội khi ra sân. Mũ có dây quai cằm nên là loại khoá bấm tự bung khi bị kéo mạnh, để tránh siết cổ khi vướng vào thiết bị sân chơi.
- Tất đồng màu: có trường quy định màu tất đi kèm giày thể thao; mua vài đôi cùng màu để lẻ chiếc vẫn ghép được.
- Áo choàng vẽ hoặc yếm: chỉ khi trường yêu cầu, thường cho lớp nhỏ trong giờ tạo hình.
Món phụ thường chỉ cần một chiếc mỗi loại. Ghi tên cả lên những món này, vì mũ và áo khoác là hai thứ hay bị bỏ quên ở sân nhất.
Đồng phục cũ, đồng phục truyền lại và khi bé lên lớp
Đồng phục là món rất hợp để truyền lại: bé lớn nhanh, nhiều bộ chỉ mặc một năm vẫn còn tốt. Nhiều nhóm phụ huynh có thói quen nhường, trao đổi đồng phục khi bé lên lớp hoặc ra trường. Nhận đồ cũ, ba mẹ kiểm đường may, chun cạp, cổ áo, giặt kỹ trước khi cho bé mặc và gỡ tên của bé trước.
Khi bé lên lớp mới trong cùng trường, đồng phục thường giữ nguyên mẫu; ba mẹ chỉ cần kiểm cỡ vào cuối hè và mua bổ sung một hai bộ cỡ mới. Nếu trường đổi mẫu, hỏi có giai đoạn chuyển tiếp cho mặc mẫu cũ không, để tránh phải mua lại cả bộ giữa năm.
Khi chuyển trường, đồng phục cũ còn tốt có thể nhường lại cho phụ huynh trường cũ qua nhóm lớp. Một bộ đồng phục đi qua hai ba bé trước khi sờn hẳn là cách dùng tiết kiệm và hợp lý cho cả gia đình lẫn nhà trường.
Câu hỏi thường gặp
Đồng phục mầm non nên mua mấy bộ là vừa?
Thường hai đến ba bộ đồng phục thường và một đến hai bộ thể dục. Nếu trường chỉ yêu cầu mặc vài ngày một tuần, hoặc nhà giặt sấy kịp mỗi ngày, số bộ có thể ít hơn. Sau tháng đầu ba mẹ điều chỉnh theo thực tế.
Có bắt buộc mua đồng phục tại trường không?
Tuỳ quy định của từng trường. Có trường bán đồng phục, có trường cho tự may theo mẫu. Ba mẹ hỏi văn phòng trường về mẫu, màu, logo và nơi mua; nếu tự may, cần mẫu vải và vị trí logo chính xác để không lệch so với cả lớp.
Đồng phục mới giặt bị co thì làm sao?
Vải nhiều cotton thường co nhẹ sau vài lần giặt đầu, nhất là khi giặt nước nóng hoặc sấy nhiệt cao. Nếu co tới mức bé không mặc vừa sau lần giặt đầu đúng hướng dẫn trên nhãn, ba mẹ chụp ảnh, giữ hoá đơn và báo nơi bán để hỏi đổi.
Áo đồng phục bị xù lông ở nách có xử lý được không?
Có thể dùng dụng cụ cắt xù lông để làm sạch bề mặt, nhưng xù thường quay lại vì vải pha nhiều sợi tổng hợp. Giặt lộn trái, không giặt chung với đồ có khoá kéo, quần bò sẽ giảm xù ở những bộ sau.
Bé lớn nhanh giữa năm có nên mua cỡ to hơn ngay từ đầu?
Chỉ nên chọn rộng nhẹ, không rộng hẳn một cỡ. Quần áo quá rộng làm bé vấp, tự mặc khó và trông lôi thôi. Khi bé lớn giữa năm, mua bổ sung một bộ cỡ mới thường hợp lý hơn.
Đồng phục cũ của anh chị dùng lại cho em có ổn không?
Ổn nếu đồng phục còn tốt và trường chưa đổi mẫu. Kiểm đường may, chun cạp, cổ áo, giặt kỹ trước khi mặc, gỡ tên cũ và ghi tên mới để cô không nhầm.