Bảng vẽ cho bé không có loại tốt nhất, chỉ có loại hợp với việc bé hay làm: bé nhỏ thích bảng vẽ nam châm và thảm vẽ nước vì không dính màu; bé lớn hơn hợp với bảng phấn, bảng trắng trên giá vẽ đôi; bảng viết LCD gọn để mang đi nhưng có pin cúc bên trong. Điều cần kiểm ở mọi loại là chi tiết nhỏ có tháo ra được không, nắp pin có vít không, nam châm có gắn chắc không, và giá vẽ có đứng vững không.
Bảng vẽ xoá được hấp dẫn vì tiết kiệm giấy và dọn dẹp nhanh. Nhưng mỗi loại mang theo một rủi ro riêng mà nhiều ba mẹ ít để ý: pin cúc trong bảng LCD, nam châm trong bút và con dấu của bảng từ, bụi phấn với bé hay ho, giá vẽ gập kẹp tay. Bài này so sánh các loại, nói cách kiểm khi mua và khi nào cần ngừng dùng.
So sánh nhanh các loại bảng vẽ cho trẻ
Bảng dưới tóm tắt cách hoạt động, tuổi thường hợp và điểm cần kiểm của từng loại:
| Loại bảng | Cách hoạt động | Tuổi thường hợp | Điểm cần kiểm |
|---|---|---|---|
| Bảng vẽ nam châm | Bút nam châm hút bột sắt trong ô kín, gạt thanh trượt để xoá | Từ khoảng 1,5–3 tuổi | Vỏ không nứt, bút và con dấu gắn chắc |
| Bảng viết LCD | Ấn bút lên tấm tinh thể lỏng hiện nét, bấm nút xoá | Từ khoảng 3 tuổi | Nắp pin cúc phải có vít |
| Thảm, sách vẽ nước | Tô bút nước, hiện màu, khô thì mất | Từ khoảng 1,5 tuổi | Phơi khô sau khi dùng để không mốc |
| Bảng phấn | Viết phấn, xoá bằng khăn hoặc bông | Từ khoảng 2–3 tuổi | Bụi phấn, viên phấn nhỏ |
| Bảng trắng | Viết bút lông bảng, xoá khô | Từ khoảng 3–4 tuổi | Mùi mực, nắp bút |
| Giá vẽ đôi | Hai mặt (thường phấn và trắng), có kẹp giấy | Từ khoảng 2–3 tuổi | Độ vững, khớp gập, chiều cao |
Nhiều gia đình chỉ cần một loại. Nếu nhà có bé dưới ba tuổi và chỗ nhỏ, thảm vẽ nước hoặc bảng nam châm là đủ. Lớp mẫu giáo hưởng lợi nhiều hơn từ giá vẽ đôi đặt cố định ở góc tạo hình, vì nhiều bé dùng chung và giá kẹp được cả giấy.
Bảng viết LCD: tiện nhưng phải kiểm pin cúc
Bảng LCD không phải máy tính bảng. Tấm tinh thể lỏng hiện nét khi bị ấn, không có đèn nền, không kết nối mạng, không ứng dụng. Về ánh sáng, nó gần giống giấy hơn là màn hình phát sáng. Dù vậy, nó vẫn là món đồ điện tử có pin.
Nguồn rủi ro chính là pin cúc. Phần lớn bảng LCD dùng một viên pin cúc nhỏ để chạy nút xoá. Pin cúc mà trẻ nuốt phải có thể gây bỏng thực quản nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn. Ngăn pin phải có nắp vặn vít; nắp chỉ cần lấy móng tay bật ra là không đạt.
Kiểm trước khi đưa cho bé. Lật mặt sau, tìm ngăn pin, xem có vít không và vít có siết chặt không. Kiểm lại định kỳ vì bé hay cạy. Pin thay ra bọc băng dính và bỏ ngay, không để trên bàn.
Tấm LCD nứt thì ngừng dùng. Bé hay đứng lên hoặc dùng vật cứng gõ vào bảng. Bảng có vết nứt, rỉ dịch, bong mép thì cất đi, không cho bé tiếp tục vẽ.
Khi nào đưa bé đi cấp cứu ngay. Nghi bé nuốt pin cúc, kể cả khi bé vẫn chơi bình thường, thì đưa đi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng, không cố móc họng cho nôn. Mang theo bảng hoặc vỏ pin để bác sĩ biết loại pin. Bé ho sặc, khó thở, chảy nước dãi, đau khi nuốt sau khi chơi đồ có pin cũng phải đi ngay.
Bảng vẽ nam châm và thảm vẽ nước: hợp bé nhỏ, nhưng có điểm phải soi
Hai loại này rất được ưa chuộng cho bé dưới ba tuổi vì không có mực, không có màu dính tay. Những điểm cần soi kỹ:
- Bút nam châm gắn dây vào bảng: dây ngắn, chắc. Dây dài quá có nguy cơ quấn cổ; dây chỉ nên đủ để bé vẽ hết mặt bảng.
- Con dấu hình đi kèm bảng từ: bên trong có nam châm. Lắc thử, ấn thử, nam châm không được lỏng hay lộ ra ngoài. Nam châm nhỏ rơi ra là chi tiết đặc biệt nguy hiểm nếu bé nuốt nhiều viên.
- Vỏ bảng từ: nứt vỏ là bột sắt có thể rò ra. Ngừng dùng ngay.
- Thảm vẽ nước: chỉ dùng nước sạch, không pha màu. Sau khi chơi lau khô, phơi chỗ thoáng; cuộn thảm lúc còn ẩm cất đi là dễ mốc đen trên mặt vải.
- Bút nước của thảm: nắp bút và đầu bút là chi tiết nhỏ, kiểm có gắn chặt không. Thay nước trong bút mỗi lần dùng.
- Sách tô nước dạng bìa cứng: trang giấy sẽ yếu dần sau nhiều lần ướt; khi bìa bong lớp hoặc có mùi mốc thì bỏ.
Với bé đã quen bảng từ và thảm nước, việc chuyển sang giấy và bút sáp là bước tự nhiên tiếp theo, vì bé bắt đầu muốn giữ lại tranh của mình. Bảng xoá được không thay thế được việc vẽ trên giấy mà chỉ là một lựa chọn thêm cho những lúc đi xa hoặc lúc cần gọn gàng.
Bảng phấn và bảng trắng: bụi phấn, mùi mực và cách chọn
Bảng phấn quen thuộc, rẻ, bé lớn rất thích cảm giác cầm viên phấn to. Mặt bảng nên là loại mặt nhám, phấn lên rõ và xoá sạch được. Vấn đề lớn nhất của bảng phấn là bụi. Phấn "không bụi" vẫn tạo bụi, chỉ là hạt to hơn và ít bay hơn. Với bé có cơ địa hay ho, hen, viêm mũi dị ứng, nên đặt bảng phấn ở chỗ thoáng, xoá bằng khăn ẩm thay vì bông khô, hoặc chọn bảng trắng. Phấn cho bé nhỏ nên là loại thân to, cầm cả nắm tay được, khó gãy thành mẩu nhỏ.
Bảng trắng sạch hơn, không bụi, nét bút lông bảng rõ. Đổi lại, bút lông bảng có mực cồn và mùi. Với trẻ mầm non, chọn bút ghi ít mùi, đầu to, nắp có lỗ thông hơi, và để cô hoặc ba mẹ giữ bút sau mỗi lần dùng. Mặt bảng trắng tốt xoá sạch bằng khăn khô; bảng kém chất lượng sau vài tháng để lại vệt mờ không xoá hết, khi đó nên thay mặt bảng hơn là chà bằng dung môi.
Một số bảng trắng có mặt từ, gắn được nam châm chữ số hay hình con vật. Nếu dùng nam châm trang trí, chỉ chọn loại nam châm to, bọc kín, gắn liền với khối nhựa hoặc gỗ, không cho bé nhỏ chơi những viên nam châm tròn nhỏ hay nam châm có thể tách khỏi vỏ.
Chọn và kiểm giá vẽ đôi đứng sàn
Giá vẽ đôi là món đồ lớn, đặt cố định, được nhiều bé dùng nên cần chắc chắn. Các bước kiểm khi mua và khi lắp:
- Chiều cao. Mép trên của mặt bảng ngang tầm mắt hoặc cao hơn mắt bé một chút khi bé đứng. Giá chỉnh được độ cao dùng được lâu hơn qua nhiều năm.
- Độ vững. Lắp xong, đẩy nhẹ từ phía trên theo nhiều hướng: giá không được lắc lư hay nghiêng. Chân giá có thanh giằng hoặc khoá giữ góc mở.
- Khớp gập. Khớp gập có chốt khoá; khi gập mở không có khe hở kẹp được ngón tay bé. Kiểm chốt định kỳ vì ốc lỏng dần.
- Cạnh và bề mặt. Gỗ không có dằm, cạnh bo tròn, ốc vít không lồi ra mặt ngoài. Sơn không bong, không mùi nồng.
- Khay đựng và kẹp giấy. Khay đủ sâu để phấn, bút không rơi; kẹp giấy dùng lực vừa phải, bé tự mở được mà không kẹp tay.
- Nhãn. Nhãn tiếng Việt, độ tuổi, hướng dẫn lắp ráp. Giá vẽ bán như đồ chơi thì xem thêm dấu hợp quy theo QCVN 3:2019/BKHCN; kiểm văn bản hiện hành khi mua cho trường.
Ở lớp, nên đặt giá vẽ ở chỗ không chắn lối đi, sàn phẳng, có tấm lót dưới chân để hứng bụi phấn và màu. Giá vẽ không nên đặt cạnh cửa sổ không có song chắn, vì bé có thể dùng giá làm chỗ trèo.
Vệ sinh bảng vẽ dùng chung ở lớp
Bảng vẽ ở lớp được nhiều bé cầm nắm trong ngày, nên cũng là bề mặt cần lau như tay nắm cửa hay mặt bàn. Bảng nam châm, bảng LCD, bảng trắng có mặt nhựa lau được bằng khăn ẩm với xà phòng loãng, sau đó lau lại bằng khăn sạch và để khô. Tránh xịt dung dịch trực tiếp lên bảng LCD và bảng từ vì nước có thể lọt vào khe, làm hỏng bảng hoặc làm rỉ ngăn pin.
Bảng phấn lau bằng khăn ẩm vắt kỹ, giặt khăn sau mỗi lần dùng; khăn khô bám đầy bụi phấn chỉ làm bụi bay thêm. Khay phấn đổ sạch mẩu phấn vụn hằng ngày, vì mẩu phấn nhỏ là thứ bé nhỏ hay nhặt cho vào miệng. Bút nước của thảm vẽ nước đổ hết nước cũ, tráng sạch, để khô cuối buổi.
Trong mùa dịch bệnh đường tay chân miệng hoặc khi lớp có nhiều trẻ ốm, nhà trường có thể có quy định lau khử khuẩn đồ dùng riêng; khi đó dùng sản phẩm và nồng độ theo hướng dẫn của cơ quan y tế hoặc của nhà trường, lau lại bằng nước sạch trước khi trẻ dùng. Gán việc lau bảng vào lịch vệ sinh đồ chơi của lớp giúp việc này không bị quên.
Mua bảng vẽ cho lớp và cho nhà: một vài cân nhắc thực tế
Ở nhà, câu hỏi đầu tiên là chỗ đặt. Giá vẽ đôi chiếm khá nhiều diện tích; căn hộ nhỏ có thể dùng bảng treo tường ở độ cao của bé hoặc dán một mảng tường bằng tấm bảng từ trắng. Thảm vẽ nước và bảng nam châm gọn, hợp mang theo khi đi xa. Bảng LCD nhỏ, nhẹ, hợp cho chuyến đi dài nếu đã kiểm nắp pin cẩn thận.
Ở lớp, giá vẽ đôi và bảng lớn treo tường thường được nhiều bé dùng nhất. Các loại bảng nhỏ cá nhân nên tính theo số chỗ của góc tạo hình, không theo sĩ số, vì không phải lúc nào cả lớp cũng vẽ bảng cùng lúc. Bảng LCD cho lớp cần thêm một bước quản lý: ghi lịch kiểm nắp pin trong sổ đồ dùng, và có hộp riêng để cất.
Khi nhận hàng, ngoài kiểm từng chiếc theo các phần trên, nên giữ lại hộp và hướng dẫn sử dụng trong thời gian bảo hành. Bảng có vỏ nứt, nắp pin không vít, nam châm lỏng thì trả lại ngay, đừng tự sửa bằng keo. Những món đồ đã có dấu hiệu hỏng thì tách riêng, đánh dấu, không để lẫn với đồ trẻ đang dùng hằng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Bảng viết LCD có hại mắt như điện thoại không?
Bảng LCD loại vẽ bằng bút ấn không có đèn nền, không phát sáng như màn hình điện thoại hay máy tính bảng, nên nhìn gần giống vẽ trên bảng tối. Vẫn nên cho bé nghỉ mắt khi vẽ lâu và kiểm kỹ nắp pin, vì đó mới là rủi ro chính của loại bảng này.
Bé 1 tuổi nên dùng loại bảng vẽ nào?
Bé khoảng một tuổi rưỡi trở lên thường hợp với thảm vẽ nước hoặc bảng vẽ nam châm có bút gắn dây ngắn, vì không có mực, không dính màu. Vẫn cần người lớn ở cạnh và kiểm các chi tiết nhỏ như nắp bút, con dấu.
Phấn không bụi có thật sự không có bụi?
Không hoàn toàn. Phấn không bụi tạo ít bụi bay hơn phấn thường nhờ hạt to và nặng hơn, nhưng vẫn có bụi khi viết và xoá. Xoá bảng bằng khăn ẩm và đặt bảng ở chỗ thoáng giúp giảm bụi đáng kể.
Bảng từ bị vỡ có nguy hiểm không?
Bảng vẽ nam châm bị nứt vỏ có thể làm bột sắt rò ra, bé dễ dính tay rồi đưa lên miệng, mắt. Ngừng dùng ngay, bọc kín và bỏ đi. Nếu bột rơi vào mắt bé, rửa bằng nhiều nước sạch và đi khám nếu còn cộm, đỏ.
Có nên mua bảng vẽ kiêm bảng chữ cái, bảng số cho bé?
Nhiều bảng in sẵn chữ, số ở khung viền để trang trí. Điều đó không hại gì, nhưng không phải lý do chính để chọn. Nên chọn bảng theo độ an toàn và loại vẽ bé thích, còn việc làm quen chữ số để tự nhiên, không ép.
Giá vẽ đôi bằng gỗ hay bằng nhựa tốt hơn?
Gỗ thường nặng, vững và bền hơn, nhưng cần kiểm dằm, sơn và chống mối mọt trong khí hậu ẩm. Nhựa nhẹ, dễ lau, dễ di chuyển nhưng dễ đổ hơn nếu chân không có thanh giằng. Chọn theo chỗ đặt và kiểm độ vững như hướng dẫn trong bài.