Thời điểm hợp lý để mua đồ vào năm học cho bé mầm non là chia thành nhiều đợt: rà đồ cũ và đo bé vào giữa hè, mua đợt chính khoảng hai đến ba tuần trước ngày tựu trường khi đã có danh sách của lớp, bổ sung sau bốn tuần đầu theo thực tế, mua đồ lạnh trước khi trời trở rét, và thay cỡ sau Tết. Mua dồn tất cả từ đầu hè dễ sai cỡ, sai món; mua sát ngày khai giảng dễ thiếu hàng và không kịp ghi tên, giặt đồ mới.
Năm học mầm non thường bắt đầu cuối tháng tám, ngày khai giảng đầu tháng chín, và kéo dài tới khoảng cuối tháng năm năm sau. Trong chín tháng đó bé lớn lên một hai cỡ quần áo, có khi lên một cỡ giày, và đi qua ít nhất hai mùa. Bài này sắp việc mua sắm theo đúng nhịp đó, kèm những việc nhỏ cần làm ở mỗi mốc.
Lịch mua theo mốc: từ tháng sáu tới tháng năm năm sau
Bảng dưới là một lịch mẫu cho gia đình có bé đi học mầm non cả năm. Mốc tháng có thể xê dịch theo lịch của trường và thời tiết vùng mình:
| Mốc | Việc chính | Mua gì | Chưa nên mua |
|---|---|---|---|
| Tháng 6–7 | Rà đồ cũ, đo bé, hỏi lịch tựu trường | Chưa mua, chỉ ghi danh sách thiếu | Đồ đông, đồng phục cỡ mới |
| Khi có danh sách của lớp | Đọc danh sách, hỏi cô các dòng chưa rõ | Đặt đồng phục, nhãn tên | Đồ học tập lớp đã mua chung |
| 2–3 tuần trước tựu trường | Mua đợt chính, ghi tên, giặt đồ mới | Balo, giày dép, bình nước, chăn gối, quần áo dự phòng | Đồ theo mùa chưa tới |
| Bốn tuần đầu năm học | Theo dõi bé dùng gì, hỏi cô | Bổ sung món thiếu thật | Món chưa ai nhắc tới |
| Trước mùa lạnh (miền Bắc, vùng cao) | Đo lại bé, thử áo khoác cũ | Áo giữ nhiệt, áo nỉ, áo khoác, tất | Đồ dày một lớp duy nhất |
| Sau Tết | Kiểm cỡ quần áo, giày | Đồ cỡ mới cho những tháng nóng | Đồ đông cỡ mới |
| Cuối năm học | Dọn tủ lớp, nhận đồ về | Không mua | Đồ cho năm sau khi chưa có danh sách |
Cột "chưa nên mua" quan trọng không kém cột "mua gì". Phần lớn tiền mua thừa đến từ việc mua trước thời điểm cần: đồ đông mua từ tháng bảy, đồng phục cỡ năm sau mua từ năm nay, đồ học tập mua trước khi biết lớp đã lo.
Vì sao không nên mua hết từ đầu hè
Lý do đầu tiên là cỡ. Bé mầm non lớn nhanh, nhất là trong mùa hè ăn ngủ, chơi nhiều. Quần áo, giày mua vừa khít vào tháng sáu có thể đã chật khi tới tháng chín. Đo lại bé trước đợt mua chính tránh được chuyện này.
Lý do thứ hai là danh sách. Nhiều trường chỉ gửi danh sách đồ dùng sau khi chốt lớp, có khi vào tuần cuối tháng tám. Mua trước khi có danh sách là mua theo đoán: có thể trùng với món lớp đã lo, có thể sai kích thước chăn gối so với chỗ nằm của lớp, có thể không đúng mẫu đồng phục.
Lý do thứ ba là sở thích của bé thay đổi. Chiếc balo hình nhân vật bé mê hồi tháng sáu có thể không còn được bé thích khi tới ngày đi học. Để bé cùng chọn vào thời điểm gần ngày đi học giúp bé háo hức với đồ mới và giữ đồ cẩn thận hơn.
Ngược lại, mua sát ngày khai giảng cũng có rủi ro: hàng hết cỡ, giao hàng chậm vì mùa cao điểm, không còn thời gian giặt đồ mới, ghi tên, cho bé tập dùng. Vì vậy mốc hai đến ba tuần trước tựu trường là khoảng cân bằng.
Giữa hè: rà đồ cũ trước khi lập danh sách mua
Trước khi nghĩ tới mua mới, một buổi rà đồ cũ cho biết chính xác gia đình thiếu gì:
- Gom toàn bộ đồ đi học năm trước: balo, bình nước, giày dép, chăn gối, quần áo dự phòng, đồng phục.
- Giặt sạch những món cất từ cuối năm học, kiểm mùi, mốc, nhất là chăn gối và balo.
- Thử cho bé: quần áo, giày còn vừa không, balo còn đúng cỡ lưng không.
- Kiểm hư hỏng: khoá kéo, quai balo, đế giày, nắp bình, chun quần.
- Chia ba nhóm: dùng tiếp, sửa được, thay mới. Đồ chật còn tốt để riêng cho em nhỏ hoặc nhường lại.
- Đo chiều cao, cân nặng, chiều dài bàn chân của bé, ghi lại cùng danh sách món cần thay.
- Cất riêng những món dùng tiếp vào một túi ghi chữ "đi học", để tới đợt mua chính không phải tìm lại lần nữa.
Buổi rà đồ này thường cho kết quả bất ngờ: nhiều món tưởng phải mua mới hoá ra vẫn dùng tốt, và ngược lại, vài món tưởng còn tốt như bình nước lại có gioăng đã mốc, cần thay.
Đợt chính: hai đến ba tuần trước ngày tựu trường
Mua đúng theo danh sách đã đối chiếu. Lúc này đã có danh sách của lớp và kết quả rà đồ cũ. Chỉ mua những dòng được đánh dấu cần mua, kèm cỡ đã đo.
Ưu tiên món cần thử. Giày dép và balo nên được bé thử, nên mua sớm trong đợt này để còn đổi nếu không vừa. Những món không cần thử như nhãn tên, túi đựng đồ có thể đặt online song song. Nhãn tên đặt in theo tên thường mất vài ngày mới giao, nên đặt đầu tiên.
Chừa thời gian xử lý đồ mới. Đồ vải mới cần giặt trước khi dùng, đồ cần ghi tên, chăn gối cần phơi khô hẳn. Cả quá trình này mất vài ngày, nhất là khi trời mưa.
Cho bé tập dùng đồ mới ở nhà. Trong tuần trước tựu trường, cho bé đeo balo, mở bình nước, tự mang giày mới quanh nhà. Món nào bé chưa tự dùng được còn kịp đổi hoặc tập thêm. Bé quen tay với đồ của mình thì ngày đầu tới lớp cũng bớt bỡ ngỡ.
Bốn tuần đầu năm học: bổ sung theo thực tế
Tháng đầu đi học cho ba mẹ dữ liệu thật về việc bé dùng gì ở lớp. Những tín hiệu cần để ý trong giai đoạn này:
- Cô báo bé hay phải thay đồ, mượn đồ của lớp: cần thêm bộ dự phòng.
- Bé về nhà với giày ướt nhiều ngày: cần đôi dép dự phòng ở lớp.
- Bé hay lạnh trong giờ ngủ: cần áo dài tay hoặc chăn dày hơn ở tủ lớp.
- Bình nước, khăn hay về nhà thiếu: kiểm nhãn tên, thêm ký hiệu dễ nhận.
- Món nào để ở tủ lớp mà cả tháng không dùng: mang về, tủ lớp gọn hơn.
Sau bốn tuần, một tin nhắn ngắn hỏi cô "bé còn thiếu gì, có món nào bất tiện không" thường cho câu trả lời đủ để chốt danh sách bổ sung. Mua đợt bổ sung một lần, đừng mua lẻ từng món mỗi khi có chuyện nhỏ.
Bé mới đi học lần đầu thường thay đồ nhiều trong hai tuần đầu vì còn lạ chỗ, sau đó giảm dần. Vì vậy đừng vội kết luận từ vài ngày đầu; nhìn số lần thay của cả tháng mới phản ánh đúng nhu cầu.
Giữa năm: đổi mùa, lên cỡ và thay đồ hỏng
Với miền Bắc và vùng cao, mốc mua đồ quan trọng thứ hai trong năm là trước khi trời trở lạnh. Ba mẹ đo lại bé, thử áo khoác, áo nỉ năm trước. Phần lớn sẽ chật ở tay hoặc ở thân, cần thay. Mua lớp giữ nhiệt mỏng, áo nỉ và áo khoác khoá kéo theo cỡ mới, cùng vài đôi tất dày.
Với miền Nam, giữa năm không có mùa lạnh thực sự nhưng có giai đoạn cuối mùa mưa và đầu mùa khô. Áo mưa đã dùng nhiều tháng có thể rách đường hàn, dép đi mưa có thể đã mòn. Đây là lúc thay những món đó trước khi chúng hỏng giữa đường.
Sau Tết là thời điểm kiểm cỡ chung cho mọi vùng. Quần đã ngắn tới mắt cá, áo đã hở bụng khi bé giơ tay, giày đã chạm mũi là những dấu hiệu cần thay. Ba mẹ mua cỡ mới cho những tháng còn lại, chọn rộng nhẹ để dùng tới hết năm học và có khi qua cả hè.
Đồ hỏng giữa chừng, như balo đứt quai, bình nước nứt, thì thay ngay khi phát hiện, không chờ đợt mua. Với bình nước nứt hay nắp không còn kín, dùng tiếp có thể đổ nước vào balo hoặc khó rửa sạch.
Mua online hay tại cửa hàng cho đợt đầu năm
Món cần thử nên mua tại chỗ hoặc kiểm kỹ khi nhận. Giày dép, balo, quần áo bé mặc sát người là những món cỡ khác nhau giữa các nơi sản xuất. Mua tại cửa hàng cho phép bé thử; mua online thì đo kỹ theo bảng cỡ của chính sản phẩm và thử ngay khi nhận.
Tính thời gian giao hàng mùa cao điểm. Những tuần trước khai giảng là mùa cao điểm của đồ trẻ em. Đơn hàng có thể giao chậm hơn bình thường; đặt sớm hơn dự kiến vài ngày để còn thời gian đổi nếu sai cỡ.
Đọc chính sách đổi trả trước khi đặt. Đồ trẻ em, nhất là đồ đã giặt hay đã ghi tên, thường khó đổi. Thử trước, giặt và ghi tên sau, để giữ quyền đổi khi cần.
Món tiêu hao đặt online tiện hơn. Nhãn tên, túi đựng đồ ướt, túi đựng chăn gối không cần thử cỡ, đặt online tiết kiệm thời gian cho ba mẹ.
Kiểm hàng ngay khi nhận. Mở hộp trong ngày, xem đúng cỡ, đúng màu, ngửi mùi, kiểm đường may và khoá kéo. Món lỗi chụp ảnh và báo người bán trong thời hạn đổi trả, trước khi cắt mác hay giặt.
Cuối năm học: dọn tủ lớp, cất đồ và nhường lại
Tuần cuối năm học, ba mẹ nhận về toàn bộ đồ ở tủ lớp: chăn gối, quần áo dự phòng, dép, khăn. Đếm theo danh sách đầu năm để biết có thiếu món nào, hỏi cô nếu cần tìm.
Giặt sạch, phơi khô hẳn rồi mới cất. Chăn gối và balo cất kín khi còn ẩm sẽ mốc trong mùa hè nồm ẩm, tới tháng tám mở ra không dùng được. Ghi chú lên túi cất đồ những món còn dùng được cho năm sau.
Đồ đã chật nhưng còn tốt có thể để dành cho em nhỏ, hoặc nhường lại qua nhóm phụ huynh của lớp cho gia đình có bé nhỏ tuổi hơn. Những món đã mòn, hỏng thì bỏ đi thay vì cất lại, để mùa rà đồ năm sau gọn hơn.
Cuối cùng, cất tờ danh sách đầu năm kèm ghi chú những món thừa, thiếu. Sang năm, đó là điểm xuất phát cho cả lịch mua sắm mới.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua đồ cho bé đi mẫu giáo trước bao lâu?
Đợt chính nên mua khoảng hai đến ba tuần trước ngày tựu trường, khi đã có danh sách của lớp. Khoảng thời gian này đủ để thử, đổi, giặt đồ mới, ghi tên và cho bé tập dùng, mà cỡ đồ vẫn vừa khi năm học bắt đầu.
Có nên mua đồ đông cho bé ngay từ đầu năm học không?
Thường không cần. Bé có thể lên cỡ trong vài tháng, nên đồ đông mua từ tháng tám dễ chật khi trời lạnh thật. Mua trước khi trời trở rét, sau khi đã đo lại bé, sẽ đúng cỡ hơn.
Mua đồ online cho bé đi học có ổn không?
Ổn với những món không cần thử như nhãn tên, túi đựng đồ. Với giày dép, balo, quần áo, ba mẹ đo kỹ theo bảng cỡ của sản phẩm, đặt sớm hơn vài ngày và thử ngay khi nhận để còn đổi trả.
Giữa năm học bé lên cỡ thì nên thay những gì trước?
Ưu tiên giày dép và quần, vì chật hai món này ảnh hưởng tới việc đi lại và đi vệ sinh của bé. Sau đó tới đồng phục và áo khoác. Đồ dự phòng ở tủ lớp cũng cần kiểm cỡ cùng lúc.
Đồ cuối năm học nên cất thế nào để dùng tiếp?
Giặt sạch, phơi khô hẳn, cất trong túi thoáng ở nơi khô ráo. Ghi chú món nào còn dùng được. Tới giữa hè năm sau, lấy ra rà lại một lượt trước khi lập danh sách mua mới.
Bé đi học giữa năm thì lịch mua sắm thay đổi ra sao?
Bé vào học giữa năm vẫn đi theo trình tự hỏi danh sách, rà đồ có sẵn, mua đợt chính, bổ sung sau bốn tuần. Khác ở chỗ ba mẹ mua theo mùa đang diễn ra, không cần mua đồ cho những mùa đã qua.