Với đồ đi học của bé, mỗi loại nhãn hợp một nhóm đồ: nhãn ủi nhiệt cho quần áo vải cotton, vải pha; nhãn may hoặc nhãn dệt cho đồ giặt nhiều như đồng phục, chăn gối; nhãn dán chống nước cho bình nước, hộp, đồ nhựa; và nhãn dán riêng cho lót giày. Bút ghi vải dùng tạm được nhưng phai nhanh. Trên nhãn chỉ nên có tên bé, có thể kèm ký hiệu riêng, không ghi địa chỉ hay số điện thoại ở chỗ người lạ nhìn thấy.
Ghi tên là việc mọi danh sách đồ đầu năm đều nhắc, nhưng ít ai nói nên mua loại nhãn nào, bao nhiêu chiếc, và loại nào hỏng sau vài lần giặt. Bài này so các loại nhãn tên thường bán, chỉ ra món đồ hợp với từng loại, cách ước lượng số lượng cho cả năm và những điều cần kiểm để nhãn vừa bền vừa không làm bé khó chịu.
Các loại nhãn tên và món đồ hợp với từng loại
Không có loại nhãn nào dùng tốt cho mọi món. Bảng dưới gợi ý cách phối để một bộ đồ đi học được đánh dấu đầy đủ:
| Loại nhãn | Hợp với | Điểm mạnh | Điểm yếu |
|---|---|---|---|
| Nhãn ủi nhiệt | Áo, quần, khăn bằng cotton, vải pha | Nhanh, gọn, không cần kim chỉ | Có thể bong sau nhiều lần giặt nóng, không hợp vải chống thấm |
| Nhãn may, nhãn dệt | Đồng phục, chăn, gối, túi vải, áo khoác | Bền gần như suốt đời món đồ | Tốn công khâu, mép có thể cứng |
| Nhãn dán chống nước | Bình nước, hộp, cốc, đồ nhựa, đồ dùng học tập | Dán là xong, chịu rửa tay | Có thể bong khi rửa máy hay ngâm nước nóng |
| Nhãn dán lót giày | Mặt trong giày, dép | Mỏng, nằm dưới gót | Mòn theo thời gian |
| Bút ghi vải | Mác vải có sẵn, đồ dùng tạm | Rẻ, có ngay | Mực nhoè, phai dần sau nhiều lần giặt |
| Thẻ treo, móc tên | Balo, túi đựng chăn gối | Dễ thấy, dễ đổi | Dễ bị giật rời; với lớp có bé nhỏ, chi tiết rời cần cân nhắc |
Phần lớn gia đình chỉ cần hai loại chính: nhãn ủi hoặc nhãn may cho đồ vải, và nhãn dán chống nước cho đồ cứng. Các loại còn lại dùng bổ sung cho giày và túi. Mua một bộ đủ cả hai loại cùng kiểu chữ giúp cô nhìn quen mắt, nhận đồ nhanh hơn.
Nhãn ủi nhiệt: vải nào hợp và ủi thế nào cho bám
Hợp nhất với cotton và vải pha cotton. Lớp keo của nhãn ủi bám tốt vào sợi vải tự nhiên chịu được nhiệt. Vải nylon mỏng, vải chống thấm, vải lông, len hay đồ có lớp tráng nhựa thường không chịu nhiệt hoặc không bám keo, nên chọn loại nhãn khác.
Làm theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Mỗi loại nhãn có nhiệt độ bàn ủi và thời gian ép riêng. Ủi thiếu nhiệt nhãn bong mép sau vài lần giặt, ủi quá nhiệt có thể làm nhãn co, chữ mờ hoặc vải bóng lên.
Ép, không chà. Đặt bàn ủi lên và ép đều, không di qua lại như ủi áo. Có lớp giấy nến hoặc khăn mỏng lót trên nhãn nếu hướng dẫn yêu cầu. Ép xong để nguội rồi mới thử bóc mép.
Chờ trước khi giặt. Nhiều nhà sản xuất khuyên chờ khoảng một ngày sau khi ủi rồi mới giặt lần đầu, để keo ổn định. Giặt lộn trái và tránh nước quá nóng giúp nhãn bám lâu hơn.
Đặt ở chỗ không cọ da. Nhãn ủi có độ cứng nhất định. Dán ở mặt trong đường may hông hoặc ngay trên mác vải có sẵn, tránh giữa gáy cổ áo, nơi bé hay than ngứa.
Nhãn may và nhãn dệt: bền nhất cho đồ giặt nhiều
Dùng cho món sẽ giặt hằng tuần suốt năm. Đồng phục, chăn, vỏ gối, túi đựng đồ ngủ được giặt đi giặt lại nhiều nhất. Nhãn vải khâu vào thường còn nguyên khi món đồ đã sờn.
Khâu bốn cạnh hoặc gấp đôi. Nhãn khâu một cạnh dễ lật, quăn và bé hay kéo ra. Khâu kín bốn cạnh ở mặt trong, hoặc gấp đôi nhãn kẹp vào đường may, vừa chắc vừa phẳng.
Mép nhãn phải mềm. Nhãn dệt có mép cắt nhiệt đôi khi khá sắc, cọ vào da cổ, da nách. Sờ mép trước khi khâu; mép cứng thì đặt nhãn ở chỗ ít chạm da như đường may hông, cạp quần phía trong.
Đồ len, đồ dệt kim thì khâu lỏng tay. Áo len, áo nỉ co giãn; khâu nhãn quá chặt làm vải bị kéo dúm. Khâu mũi thưa, chỉ mềm, đặt nhãn ở đường may sẵn có để giữ form áo.
Tận dụng thợ may khi đặt đồng phục. Nếu đồng phục được may theo đơn, hỏi nơi may có nhận khâu nhãn tên luôn không. Việc này đỡ cho ba mẹ một buổi tối kim chỉ.
Nhãn dán chống nước cho bình, hộp và đồ nhựa
Đồ cứng như bình nước, cốc, hộp đựng là nhóm đồ dễ lẫn nhất trong lớp vì các bé hay có cùng một kiểu. Khi dùng nhãn dán, để ý mấy điều:
- Dán lên bề mặt sạch, khô, phẳng; lau bằng khăn khô trước khi dán, miết kỹ từ giữa ra mép.
- Tránh chỗ cong gấp, chỗ có ren vặn, chỗ bé hay cầm nắm, vì mép nhãn bong ở đó đầu tiên.
- Không dán lên phần bé đưa vào miệng như vòi hút, miệng cốc, đầu bình.
- Dán cả thân và nắp: nắp và thân bình thường bị tách ra khi rửa, và nắp là chiếc hay lạc nhất.
- Với bé nhà trẻ hay bóc, gặm đồ, dán ở mặt đáy hoặc chỗ khó với tới, và kiểm mép nhãn mỗi tuần.
- Đọc hướng dẫn xem nhãn có chịu được rửa máy và nước nóng không; nhiều trường rửa và tiệt trùng cốc bình tập trung.
Nhãn dán bong một nửa là chi tiết nhỏ mà bé có thể bóc và ngậm. Ba mẹ thay nhãn mới ngay khi mép bắt đầu quăn, đừng chờ nó rơi hẳn.
Ghi gì trên nhãn và ghi ở đâu: an toàn trước hết
Nhãn tên cần đủ để cô và bé nhận ra đồ, không cần hơn. Tên gọi của bé, hoặc họ tên nếu lớp có hai bé trùng tên, là đủ. Có thể thêm tên lớp ở nhãn của balo, túi đồ ngủ, những món cô cần trả đúng lớp. Địa chỉ nhà, số điện thoại của ba mẹ không nên in trên nhãn đồ dùng hằng ngày.
Vị trí của nhãn cũng có lý do an toàn. Tên bé in to ở mặt ngoài balo, áo khoác có thể giúp một người lạ gọi đúng tên bé, khiến bé tưởng đó là người quen. Vì vậy nhiều ba mẹ chọn ghi tên ở mặt trong: trong cổ áo, dưới nắp balo, mặt trong lưỡi gà giày. Ở ngoài, nếu cần nhận diện nhanh, dùng màu hoặc ký hiệu riêng.
Bé mầm non phần lớn chưa đọc được chữ. Một biểu tượng nhỏ cạnh tên, như hình ngôi sao, con cá, chiếc lá, giúp bé tự nhận đồ của mình. Nhiều lớp đã gán sẵn cho mỗi bé một ký hiệu ở tủ đồ, móc khăn, cốc; ba mẹ hỏi cô ký hiệu đó và dùng đúng nó trên nhãn, bé sẽ nhận ra ngay.
Kiểu chữ nên rõ, đủ to để cô đọc được khi đang cầm một chồng áo. Chữ viết tay hoa mỹ trên nhãn trông đẹp nhưng khó đọc nhanh trong giờ thay đồ vội. Chữ in thường, nét đậm, cỡ vừa phải là dễ đọc nhất, kể cả khi nhãn đã mờ đi đôi chút sau nhiều lần giặt.
Ước lượng số nhãn cần cho một năm học
Mua thiếu thì giữa năm phải đặt lại, mua thừa thì để phí. Cách đếm đơn giản:
- Liệt kê đồ vải sẽ gửi tới lớp: đồng phục, quần áo dự phòng, áo khoác, khăn, chăn, vỏ gối, túi vải. Mỗi món một nhãn.
- Liệt kê đồ cứng: bình nước, nắp bình, cốc, hộp, hộp bút nếu có. Thân và nắp tính riêng.
- Liệt kê giày dép: mỗi chiếc một nhãn, tức mỗi đôi hai nhãn.
- Cộng thêm khoảng một phần ba để dành cho đồ mua bổ sung giữa năm khi bé lên cỡ, và để thay nhãn bong.
- Ví dụ giả định: 20 món đồ vải, 6 món đồ cứng và 3 đôi giày dép cần khoảng 32 nhãn; cộng phần dự phòng thành khoảng 42 nhãn cho cả năm.
Nhiều bộ nhãn bán theo tờ có sẵn nhiều cỡ. Ba mẹ kiểm xem tờ nhãn có đủ số nhãn lớn cho bình, hộp và đủ nhãn nhỏ cho giày, nắp bình hay không, vì thiếu đúng cỡ cần là chuyện hay gặp.
Kiểm nhãn trước khi dùng cho bé
Chà ướt thử mực in. Lấy một nhãn thừa, thấm nước và chà nhẹ bằng ngón tay. Mực nhoè ngay là dấu hiệu nhãn sẽ mờ sau vài lần giặt hoặc rửa.
Mép bo tròn. Nhãn có góc vuông sắc dễ bong và dễ cọ da. Góc bo tròn bám lâu hơn và êm hơn.
Mùi và độ dẻo. Nhãn dán có mùi keo nồng, hoặc giòn, nứt khi uốn nhẹ thường không bền. Nhãn ủi quá dày làm vùng vải đó cứng như miếng nhựa.
Đúng chính tả tên. Với nhãn đặt in theo tên, kiểm kỹ dấu tiếng Việt trước khi xác nhận đơn. Lỗi dấu trên vài chục chiếc nhãn là chuyện khó sửa.
Cỡ nhãn so với món đồ. Đặt thử nhãn lên nắp bình, lưỡi gà giày, mác áo trước khi dán. Nhãn quá to so với chỗ dán sẽ phải gập mép, mà mép gập là chỗ bong đầu tiên.
Giữ lại vài nhãn thừa để thử. Mỗi bộ nhãn nên dành ra một hai chiếc để thử ủi trên vải vụn hoặc thử dán lên đồ nhựa cũ, rửa vài lần xem độ bám. Thử trước trên đồ không quan trọng đỡ hỏng một chiếc áo đồng phục.
Khi nhãn bong, đồ đổi chủ hoặc bé lên lớp
Nhãn ủi bong mép có thể ủi lại một lần theo hướng dẫn. Nếu bong nhiều, gỡ hẳn và thay nhãn mới, hoặc chuyển sang khâu nhãn vải cho món đó. Phần keo còn lại trên đồ nhựa sau khi bóc nhãn dán có thể lau bằng một ít dầu ăn rồi rửa lại bằng nước rửa chén.
Đồ truyền từ anh chị sang em cần gỡ hoặc che tên cũ trước khi mang tới lớp. Một tên khác trên áo của bé làm cô lúng túng và dễ trả nhầm đồ. Với nhãn khâu, tháo chỉ và khâu nhãn mới; với nhãn ủi, có thể ủi chồng nhãn mới lên nếu nhãn mới đủ che.
Khi bé lên lớp mới, ba mẹ kiểm nhãn có ghi tên lớp cũ không và cập nhật những nhãn đó. Đây cũng là dịp rà lại toàn bộ đồ đi học: món nào còn dùng thì kiểm nhãn còn rõ không, món nào đã chật thì gỡ nhãn trước khi cất đi hay cho lại.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn ủi có bền qua máy giặt không?
Nhãn ủi đạt chất lượng và được ủi đúng hướng dẫn thường chịu được nhiều lần giặt máy ở nhiệt độ vừa phải. Nhãn hay bong khi ủi thiếu nhiệt, giặt nước quá nóng hoặc dán lên vải tổng hợp không chịu nhiệt.
Có nên ghi số điện thoại trên đồ của bé không?
Không nên ghi trên đồ dùng hằng ngày mà người lạ nhìn thấy. Thông tin liên lạc của gia đình đã có trong hồ sơ của trường. Trên nhãn chỉ cần tên bé, có thể kèm ký hiệu hoặc tên lớp.
Bé chưa biết chữ thì nhãn tên có tác dụng gì?
Nhãn giúp cô nhận đồ, còn bé nhận đồ qua biểu tượng. Thêm một hình nhỏ quen thuộc cạnh tên, tốt nhất là đúng ký hiệu lớp đã gán cho bé ở tủ đồ, để bé tự tìm được đồ của mình.
Nhãn dán trên bình nước có an toàn khi vào máy rửa bát không?
Tuỳ loại nhãn. Có loại được nhà sản xuất ghi chịu được máy rửa bát, có loại chỉ chịu rửa tay. Ba mẹ đọc hướng dẫn và hỏi trường cách rửa cốc bình; nhãn không chịu được nhiệt thì dán ở đáy hoặc chọn loại khác.
Dùng bút ghi vải thay nhãn có được không?
Được trong trường hợp cần gấp hoặc cho món ít giặt. Mực bút ghi vải thường nhoè và phai dần sau nhiều lần giặt, nên với đồng phục, chăn gối, quần áo dự phòng, ba mẹ nên dùng nhãn ủi hoặc nhãn may cho bền.
Nên dán nhãn ở đâu trên giày dép của bé?
Mặt trong lưỡi gà hoặc dưới gót trên lót giày là chỗ dễ thấy với cô và ít mòn. Dán cả hai chiếc của một đôi, vì giày dép ở kệ lớp thường lạc từng chiếc chứ không phải cả đôi.