Tủ cá nhân lớp mầm non: số ô, kích thước ô, có cửa hay không và chống kẹt tay

Tủ cá nhân cho lớp mầm non nên có mỗi ô đủ chứa một chiếc balo nhỏ, một bộ quần áo dự phòng và, nếu không có kệ riêng, một đôi dép; trẻ đứng là tự mở và tự cất được; ô thông thoáng để đồ ẩm không mốc; và số ô bằng sĩ số cộng thêm vài ô dự phòng. Ô mở hay ô có cửa tuỳ lớp, nhưng nếu có cửa thì bản lề và mép cửa phải không kẹp được ngón tay.

Tủ cá nhân là món nội thất mỗi trẻ dùng hai lần một ngày, suốt cả năm học. Mua sai cỡ thì balo không vừa ô, đồ trẻ dồn lên nóc tủ; mua loại kín bít thì khăn ẩm để qua đêm sinh mùi. Bài này giúp nhà trường và ba mẹ trong ban đại diện tính kích thước từ đồ thật, chọn kiểu cửa, kiểm những chỗ kẹp tay, và lắp đặt sao cho tủ không lật.

Bắt đầu từ đồ thật: mỗi trẻ cần cất gì

Cách chọn kích thước ô đáng tin nhất là gom đồ thật của một trẻ, xếp vào một thùng các-tông, rồi đo. Danh sách đồ dưới đây thường gặp ở lớp bán trú; mỗi trường sẽ khác đôi chút.

• Balo hoặc túi đi học cỡ nhỏ của trẻ mầm non.
• Một đến hai bộ quần áo dự phòng, đựng trong túi vải có tên.
• Túi đựng đồ bẩn để mang về giặt.
• Khăn mặt cá nhân nếu không treo ở giá khăn chung.
• Bình nước cá nhân nếu lớp không dùng cốc chung.
• Áo khoác mỏng mùa lạnh, mũ nón mùa nắng.
• Đôi dép hoặc giày đi trong lớp, nếu không có kệ dép riêng.
• Ở một số lớp: chăn, gối ngủ trưa cá nhân, thường cần chỗ cất riêng lớn hơn.

Đặt đồ vào thùng theo cách trẻ sẽ cất: balo dựng đứng hay nằm, quần áo gấp hay nhét túi. Đo chiều rộng, chiều sâu và chiều cao chiếm chỗ, cộng thêm vài phân để trẻ đút tay vào không chạm thành ô. Ba con số này là kích thước ô tối thiểu; chăn gối thường nên cất ở tủ khác vì chiếm gấp đôi chỗ và cần thoáng hơn.

Kích thước ô và số tầng: một bảng tham khảo

Các số dưới đây là khoảng thường gặp trên thị trường, ghi để ba mẹ và nhà trường có điểm xuất phát khi đọc catalogue, không phải quy định. Kích thước thật phải tính theo đồ của lớp mình.

Nhiều trường chọn tủ có tầng dưới cùng là hộc dép mở, các tầng trên là ô đồ. Kiểu này gọn nhưng nên có vách ngăn giữa hộc dép và ô quần áo, và hộc dép cần thoáng, dễ lau.

Chiều cao tổng của tủ là con số ít ai để ý: tủ ba tầng cộng hộc dép dễ vượt tầm vai trẻ nhỏ. Ô trên cùng cao hơn tầm vai thì trẻ phải nhờ cô, mất ý nghĩa tự cất.

Ô mở, cửa cánh, rèm vải hay giỏ rời

Ô mở không cửa. Thoáng nhất, trẻ nhìn thấy đồ của mình, cô dễ kiểm đồ còn hay thiếu, và không có chỗ kẹp tay. Nhược điểm là trông bừa hơn và bụi bám vào đồ. Hợp với lớp mẫu giáo, nơi trẻ tự cất được.

Cửa cánh. Gọn mắt, đồ ít bụi, nhưng có bản lề và mép cửa là chỗ kẹp ngón tay, nhất là ở nhà trẻ. Nếu chọn, nên dùng bản lề giảm chấn đóng chậm, cửa có lỗ thoáng, và không lắp khoá. Không dùng nam châm hít mạnh khiến trẻ phải giật mạnh mới mở được.

Rèm vải. Che bụi mà không kẹp tay, thoáng hơn cửa kín. Cần thanh treo chắc, rèm ngắn không thòng xuống thành dây dài, tháo giặt được.

Giỏ hoặc hộp rời trong ô. Mỗi trẻ một giỏ, rút ra mang về chỗ ngồi, tiện cho lớp hay đổi chỗ. Giỏ phải nhẹ, có quai cầm, không có mép sắc hay nan tre bung; giỏ nhựa nên có lỗ thoáng.

Khi nào cần ngăn có khoá. Không phải cho trẻ. Thuốc trẻ mang theo theo đơn, đồ của cô, hoá chất vệ sinh cần một tủ riêng có khoá, đặt ngoài tầm với của trẻ, tách khỏi tủ cá nhân.

Thông gió và vệ sinh: tủ kín là tủ có mùi

Đồ trong tủ cá nhân hiếm khi khô hẳn: khăn lau mặt, áo hơi ướt mồ hôi sau giờ chơi sân, đôi dép vừa đi qua khu rửa tay. Ở khí hậu nóng ẩm, đặc biệt mùa nồm miền Bắc và mùa mưa miền Nam, tủ kín bít chỉ cần vài ngày là có mùi ẩm mốc.

Khi chọn tủ, tìm những điểm cho không khí đi qua: vách sau có khe hoặc lỗ thoáng, cửa có lỗ hay nan, tủ đặt cách tường vài phân, chân tủ cao hơn mặt sàn để lau dưới gầm được. Đáy ô nên phẳng, không có rãnh đọng bụi; ván phủ melamine hoặc laminate lau ẩm được, gỗ tự nhiên nên phủ kín để không hút nước.

Hộc dép nên tách hẳn khỏi ô quần áo, có đáy lưới hoặc đáy thoáng để cát và nước nhỏ xuống, và có thể rút ra rửa được. Tủ có hộc dép kín bít ở dưới cùng là nơi ẩm và mùi tập trung nhất.

Cuối cùng, hỏi nhà cung cấp tủ có chịu được việc lau bằng dung dịch tẩy rửa thông dụng ở trường không. Một số lớp phủ bị mờ, rộp hay bong mép khi lau thường xuyên; biết trước để chọn vật liệu hoặc cách vệ sinh cho phù hợp.

Móc treo, khung đánh dấu và những chi tiết nhỏ

Tủ cá nhân thường đi kèm vài phụ kiện. Đây cũng là nơi hay có chi tiết thiếu an toàn nhất vì nhỏ và ít được để ý.

• Móc treo: chọn móc đầu tròn, gập lên hoặc móc dạng núm, không dùng móc nhọn hay móc chữ J có đầu hướng ra ngoài ngang tầm mắt trẻ.
• Độ cao móc: đủ thấp để trẻ tự treo, nhưng nếu nằm ngang tầm mặt trẻ thì nên đặt bên trong ô, không chĩa ra lối đi.
• Khung đánh dấu từng trẻ: khe cắm hình hoặc ký hiệu nên là khung nhựa mềm hay tấm từ phủ kín, không dùng đinh ghim, kẹp sắt.
• Tay nắm: nếu có cửa, nên là lỗ khoét tay hoặc tay nắm âm, không dùng núm nhô ra ở ngang tầm đầu trẻ khi cúi lấy dép.
• Bản lề: khe giữa cửa và thân tủ ở phía bản lề là chỗ kẹt ngón tay hay gặp nhất; loại có nắp che khe hoặc bản lề giảm chấn giảm rủi ro này.
• Vít và chốt: đầu vít trong ô phải chìm hoặc có nắp, chốt cam không lộ ra cạnh sắc.

Khi xem hàng mẫu, ngồi xuống ngang tầm trẻ và nhìn tủ từ độ cao đó. Nhiều chi tiết nhô ra mà người lớn đứng thẳng không thấy sẽ hiện ra ngay.

Lắp đặt, chống lật và mua cho đủ

Tủ cao phải cố định. Tủ ba tầng có cửa là kiểu dễ lật khi nhiều cửa mở cùng lúc và trẻ đu vào. Bắt tủ vào tường bằng ke chống lật như với kệ, nhất là khi tủ cao hơn tầm ngực trẻ.

Ghép dãy tủ. Nhiều mô-đun tủ đứng cạnh nhau nên được bắt liên kết với nhau thành một khối; khối lớn vững hơn từng chiếc riêng lẻ.

Chỗ đặt. Gần cửa ra vào để trẻ cất đồ ngay khi đến, nhưng không chắn lối thoát hiểm và không làm hẹp hành lang khi phụ huynh đứng đón trẻ.

Số ô dư. Mua thêm vài ô so với sĩ số dự kiến: trẻ chuyển đến giữa năm, ô hỏng cửa, hoặc lớp cần chỗ cất đồ chung. Mua bổ sung sau thường lệch màu, lệch mẫu.

Ghi lại thông số. Lưu catalogue và mã sản phẩm. Khi cần thay cửa, bản lề hay mua thêm mô-đun, có mã sẵn sẽ nhanh và khớp hơn.

Đọc catalogue tủ: kích thước phủ bì khác kích thước lọt lòng

Lỗi mua tủ hay gặp nhất là nhầm hai loại kích thước. Kích thước phủ bì là kích thước ngoài của cả tủ, dùng để biết tủ có vừa bức tường, có lọt cửa phòng không. Kích thước lọt lòng là khoảng trống thật bên trong mỗi ô, sau khi trừ độ dày các vách. Balo của trẻ phải vừa kích thước lọt lòng, không phải phủ bì.

Ví dụ giả định: một dãy tủ năm ô ngang, rộng phủ bì 150 cm, nghe như mỗi ô rộng 30 cm. Nhưng nếu vách ngăn và vách hông dày gần 2 cm, sáu tấm vách đã chiếm gần 11 cm, mỗi ô thực ra chỉ còn khoảng 27–28 cm. Hai phân hụt đó đủ để một chiếc balo có quai cứng không đứng thẳng vào ô được.

Khi đọc catalogue, tìm hai bộ số: kích thước tổng và kích thước ô. Nếu chỉ có kích thước tổng, hỏi độ dày ván và tự tính, hoặc yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ kích thước lọt lòng vào báo giá. Với tủ có cửa, hỏi thêm cửa mở được bao nhiêu độ; cửa chỉ mở được chín mươi độ ở một ô hẹp sẽ chắn tay trẻ khi lấy đồ ra.

Một chi tiết nữa là chân tủ. Tủ có chân cao vài phân dễ lau gầm và thoáng hơn, nhưng cộng thêm vào tổng chiều cao; tủ đặt trực tiếp trên sàn thì thấp hơn nhưng đáy dễ thấm nước lau sàn. Chọn theo việc lau rửa của lớp và chiều cao trẻ.

Kiểm tủ khi nhận hàng và trong năm học

Danh sách ngắn dưới đây dùng được cho cả lúc nhận tủ mới lẫn những lần kiểm định kỳ. Nhà trường có thể giao cho một người phụ trách cơ sở vật chất làm vào đầu mỗi học kỳ.

1. Đo lại kích thước lọt lòng của vài ô bất kỳ, so với đơn hàng; đặt thử một chiếc balo thật vào ô.
2. Mở đóng từng cửa: cửa nhẹ, đóng chậm, không đập; đặt một thanh xốp mềm vào khe phía bản lề rồi khép cửa nhẹ để xem khe có kẹp chặt vật vào không.
3. Sờ toàn bộ mép ô và mặt trong: không dằm, không vít nhô, không cạnh dán bong.
4. Kiểm tủ đã được bắt vào tường hoặc liên kết với các mô-đun bên cạnh; kéo thử mép trên ra phía mình.
5. Kiểm móc treo, khung đánh dấu, tay nắm: không lỏng, không có chi tiết nhỏ rời ra.
6. Trong năm học: xem đáy ô và hộc dép có phồng ván, mốc, mùi; bản lề có xệ làm cửa cạ vào thân tủ không.

Ghi kết quả kiểm vào sổ tài sản của lớp kèm ngày. Bản lề xệ, cửa lệch được chỉnh sớm thì chỉ cần vặn vít; để lâu cửa có thể rơi khi trẻ đu vào.

Câu hỏi thường gặp

Tủ cá nhân mầm non nên làm bằng gỗ hay nhựa?

Cả hai đều dùng được. Tủ gỗ tự nhiên hoặc gỗ công nghiệp chịu ẩm, dán cạnh kín cho cảm giác chắc và yên tĩnh; tủ nhựa nhẹ, dễ rửa nhưng thường cao mỏng và dễ lật hơn nếu không cố định. Chọn theo độ ẩm của phòng, cách lau rửa và việc tủ có được bắt tường hay không.

Có nên để trẻ tự đóng mở cửa tủ không?

Nên, vì tự cất đồ là một phần việc trẻ được tập ở lớp. Chính vì trẻ tự đóng mở nên cửa phải nhẹ, bản lề giảm chấn, không có khe kẹp tay, không nam châm quá chặt. Nếu không đáp ứng được, ô mở hoặc rèm vải là lựa chọn an toàn hơn.

Tủ cá nhân có cần ghi tên trẻ không?

Mỗi ô cần một dấu hiệu để trẻ nhận ra chỗ của mình. Với trẻ chưa biết chữ, ký hiệu hình hoặc ảnh dễ nhận hơn tên. Khung đánh dấu nên thay được dễ dàng mỗi năm học, gắn bằng khung phủ kín, không dùng đinh ghim hay kẹp kim loại.

Ở nhà có cần tủ cá nhân kiểu lớp học cho bé không?

Không cần đúng kiểu đó, nhưng ba mẹ có thể dành một ô thấp hoặc vài móc treo vừa tầm để bé tự cất balo, dép, áo khoác khi về nhà. Nguyên tắc giống ở lớp: vừa tầm với, thoáng, không có móc nhọn và đồ cao phải cố định.

Tủ cá nhân có mùi ẩm phải làm sao?

Lấy hết đồ ra, lau ô bằng khăn ẩm rồi để khô hẳn, mở cửa tủ qua đêm nếu được. Về lâu dài, dời tủ cách tường vài phân, bỏ thói quen để khăn ẩm và dép ướt trong ô, và nếu tủ kín bít, cân nhắc thay cửa có lỗ thoáng hoặc đổi sang ô mở.