Nội thất cho lớp nhà trẻ 12–36 tháng khác lớp mẫu giáo ở bốn điểm: thấp hơn, chân rộng và nặng hơn để trẻ vịn đứng mà không đổ, gần như không có chi tiết nhỏ rời ra được, và chịu được gặm cắn cùng việc lau khử khuẩn nhiều lần mỗi ngày. Ngoài bàn ghế và kệ, lớp nhà trẻ thường cần thêm vài món mà lớp mẫu giáo không cần: ghế có tựa và tay vịn, bàn ăn nhóm, thanh vịn tập đi, gương an toàn.
Mua đồ cho nhà trẻ theo danh mục của lớp mẫu giáo, chỉ chọn cỡ nhỏ hơn, là sai lầm hay gặp. Trẻ dưới 3 tuổi dùng đồ đạc theo cách khác hẳn: kéo để đứng dậy, dựa để đi, cắn để khám phá. Bài này giúp nhà trường và chủ nhóm trẻ chọn đúng từng món cho nhóm tuổi này, và kiểm kỹ trước khi đưa vào lớp. Đồ ngủ như nệm, cũi và cách bố trí phòng không thuộc phạm vi bài.
Trẻ dưới 3 tuổi dùng đồ đạc theo cách khác
Một đứa trẻ 4 tuổi nhìn chiếc ghế như chỗ để ngồi. Một đứa trẻ 14 tháng nhìn nó như chỗ để bám vào mà đứng lên, thứ để đẩy đi trên sàn, và đôi khi là thứ để gặm. Hiểu cách dùng ấy là hiểu vì sao đồ nhà trẻ phải khác.
Trẻ đang tập đứng, tập đi dồn cả sức nặng cơ thể vào mép bàn, mép kệ, lưng ghế. Đồ nhẹ hay chân hẹp sẽ đổ về phía trẻ. Trẻ đang mọc răng cắn vào mép bàn, cạnh kệ, tay vịn; lớp sơn bong ra, vụn gỗ, nút nhựa trang trí đều có thể vào miệng. Trẻ chưa biết sợ độ cao trèo lên bất cứ thứ gì thấp đủ để trèo, rồi ngã xuống.
Trẻ nhà trẻ cũng chưa điều khiển tay tốt. Ngón tay nhỏ lọt vào khe giữa mặt bàn và khung, giữa cánh tủ và thân, giữa hai mô-đun kệ. Trẻ đóng mạnh, kéo mạnh mà không lường trước.
Từ đó ra nguyên tắc mua sắm cho nhóm này: thấp, nặng chân, liền khối, ít khe, ít chi tiết, bề mặt chịu cắn và chịu lau. Một món đồ đẹp nhưng nhiều chi tiết nhỏ, nhiều khe hở, chân mảnh, sẽ hợp với lớp mẫu giáo hơn là lớp nhà trẻ.
Khác biệt giữa đồ lớp nhà trẻ và lớp mẫu giáo
Bảng dưới so từng nhóm đồ. Các ý nêu là xu hướng chung khi chọn mua; mỗi trường điều chỉnh theo phòng và sĩ số thật.
| Nhóm đồ | Lớp nhà trẻ | Lớp mẫu giáo |
|---|---|---|
| Ghế | rất thấp, có tựa, có thể có tay vịn, chân rộng | thấp vừa, thường không tay vịn, nhẹ để tự kéo |
| Bàn | thấp, mép dày bo tròn, bàn ăn nhóm | bàn hoạt động nhiều chỗ, mặt rộng cho giấy vẽ |
| Kệ | hai tầng là chính, chân đế rộng, dùng như chỗ vịn | hai đến ba tầng, chia ngăn nhỏ hơn |
| Cửa, ngăn kéo | hạn chế tối đa, có khoá trẻ không mở được nếu cần | có thể có, nhưng chống kẹp tay |
| Món đặc thù | thanh vịn tập đi, gương an toàn, vách thấp mềm | ít cần các món này |
| Bề mặt | chịu cắn, chịu lau khử khuẩn nhiều lần mỗi ngày | chịu lau, chịu màu vẽ |
Nhiều nhóm trẻ độc lập nhận trẻ từ 12 tháng tới 3 tuổi trong cùng một phòng. Khi đó nên mua theo trẻ nhỏ nhất về mặt an toàn (khe, chi tiết nhỏ, độ vững) và theo trẻ lớn nhất về mặt kích thước, hoặc có hai cỡ ghế cho hai nhóm.
Đồ mua cho lớp nhà trẻ thường dùng tốt cho lớp mẫu giáo bé về sau, nhưng điều ngược lại hiếm khi đúng.
Ghế cho trẻ 12–36 tháng
Ghế khối hộp liền. Ghế dạng khối, mặt ngồi thấp, ba mặt có thành, chân liền đế gần như không thể lật. Hợp với trẻ mới ngồi vững. Thành ghế còn giúp trẻ có chỗ tì khi đứng dậy.
Ghế có tựa và tay vịn. Trẻ ngồi chưa lâu, hay nghiêng người; tay vịn giữ trẻ khỏi trượt ngang. Kiểm khe giữa tay vịn và mặt ghế, giữa tay vịn và mặt bàn khi kéo ghế sát bàn: không có chỗ kẹp ngón tay.
Ghế có thể dùng làm bậc. Trẻ sẽ đứng lên ghế, nên ghế cho nhà trẻ phải vững khi có người đứng trên đó. Ghế nhựa nhẹ chân mảnh hợp với lớp lớn hơn.
Chiều cao mặt ngồi. Thấp tới mức trẻ tự trèo lên, tự xuống, bàn chân chạm sàn khi ngồi. Với trẻ quanh 85 cm, mặt ngồi thường khoảng 18–22 cm; ví dụ giả định, cần đo trẻ thật.
Không ghế xoay, không ghế có bánh. Ghế xoay, ghế lăn vui với người lớn nhưng không giữ được trẻ chưa vững.
Số lượng. Đủ cho mọi trẻ ngồi cùng lúc vào bữa ăn, cộng vài chiếc dự phòng.
Bàn ăn nhóm và bàn hoạt động
Ở lớp nhà trẻ, bữa ăn là lúc cô cần ngồi gần nhiều trẻ nhất cùng một lúc: đút cho trẻ còn chưa tự xúc, đỡ bát cho trẻ đang tập, lau miệng, nhặt thìa rơi. Vì vậy nhiều lớp dùng bàn ăn hình bán nguyệt hoặc hình móng ngựa, mặt cong ra ngoài cho trẻ ngồi, phần lõm vào trong cho cô ngồi giữa với tới từng trẻ. Một số bàn kiểu này có ghế liền khối, có thanh chắn trước để trẻ không trượt ra.
Khi chọn bàn ăn nhóm, kiểm chiều cao phần cô ngồi: cô ngồi trên ghế thấp nhiều giờ mỗi tuần, ghế cô quá thấp hay bàn cấn đầu gối cô là chuyện mỏi lưng hằng ngày. Kiểm mép bàn dày, bo tròn, vì trẻ hay cắn mép bàn khi chờ đồ ăn. Mặt bàn phải chịu được lau bằng nước nóng và chất tẩy rửa thông dụng nhiều lần mỗi ngày; mặt phủ laminate hay nhựa đúc thường bền hơn gỗ chỉ phủ dầu.
Ghế liền bàn có thanh chắn trước tiện cho trẻ nhỏ nhưng khó vừa với mọi kích thước trẻ. Nếu chọn, xem thanh chắn có chỉnh được không, khe giữa thanh chắn và mặt ghế có vừa để chân trẻ lọt qua mà thân thì không, và trẻ ngồi lâu có bị cấn bụng không.
Bàn hoạt động cho trẻ nhà trẻ không cần lớn. Bàn thấp, mép dày, chân chắc, đủ để vài trẻ đứng hoặc ngồi quanh chơi đồ chơi lồng hộp, xếp khối. Nhiều lớp dùng chính bàn ăn làm bàn hoạt động ngoài giờ ăn.
Thanh vịn, gương và vách thấp: ba món riêng của nhà trẻ
Ba món này hiếm khi xuất hiện trong danh sách mua của lớp mẫu giáo, nhưng thường có ở lớp nhà trẻ. Mỗi món có tiêu chí riêng.
- Thanh vịn tập đi: gắn dọc tường ở độ cao ngang ngực trẻ đang tập đứng; thanh tròn vừa nắm tay trẻ, đầu thanh bo cong vào tường không để đầu cụt chĩa ra; giá đỡ bắt vào tường đặc, chịu được trẻ đu cả người.
- Gương an toàn: trẻ nhà trẻ thích nhìn mình trong gương, nhiều lớp gắn gương thấp dọc thanh vịn; dùng gương acrylic hoặc gương có phim chống vỡ, khung bo kín cạnh, gắn chặt vào tường; không dùng gương kính thường ở tầm trẻ va vào.
- Vách thấp mềm: vách bọc mút hoặc vách gỗ thấp để chia khu chơi của trẻ bò với khu trẻ đã đi; thấp hơn tầm ngực trẻ để không trèo qua bằng cách dùng nó làm bậc, chân rộng hoặc gắn sàn.
- Bậc kê thấp: bậc hai cấp có tay vịn để trẻ tập lên xuống; mặt bậc chống trượt, khối liền không lật.
- Cổng chắn: nếu lớp cần chắn cửa hay chân cầu thang, dùng cổng chắn trẻ em gắn tường bằng vít ở chỗ cầu thang, không dùng loại tì áp lực; khe nan đủ hẹp để đầu trẻ không lọt.
Mỗi món trên đều cần bắt vào tường hoặc sàn đúng cách. Khi mua, hỏi nhà cung cấp có lắp đặt không, vít và tắc kê đi kèm dùng cho loại tường nào.
Bề mặt chịu cắn, chịu lau và chuyện bọc góc
Đồ cho nhà trẻ sẽ bị cắn. Lớp sơn phủ cần cứng và bám chắc, không bong vảy khi bị răng cào; với đồ gỗ, sơn gốc nước hoặc dầu phủ ngấm vào gỗ thường mòn đều chứ không bong mảng. Nhà trường nên hỏi nhà cung cấp về loại sơn và phiếu thử nghiệm kim loại nặng của lớp sơn, vì đồ ở tầm miệng trẻ nhà trẻ không khác gì đồ chơi.
Đồ cũng sẽ bị lau nhiều lần mỗi ngày, có khi bằng dung dịch khử khuẩn trong mùa dịch. Bề mặt không chịu được hoá chất sẽ mờ, nhám, bong mép, rồi giữ bẩn. Hỏi trước loại chất tẩy nào dùng được và loại nào làm hỏng bề mặt.
Tránh đồ bọc vải, bọc nỉ cố định ở lớp nhà trẻ: vải thấm nước bọt, nước tiểu, sữa và không lau khử khuẩn được. Đồ bọc mút nên có vỏ giả da hoặc vỏ tháo giặt, đường may kín không để lộ mút cho trẻ móc ra.
Bọc góc cao su dán vào góc bàn là thứ rất phổ biến, nhưng cần chú ý: miếng bọc nhỏ dán bằng keo có thể bị trẻ cạy ra, cho vào miệng. Ưu tiên đồ có góc bo tròn sẵn từ lúc làm; nếu phải bọc góc, chọn miếng bọc to hơn cỡ có thể nuốt, dán chắc, và kiểm mỗi ngày xem có bong không.
Kiểm từng món trước khi đưa vào lớp nhà trẻ
Danh sách này dùng cho đồ mới mua, đồ chuyển từ lớp khác sang và đồ được tặng. Làm ở ngoài lớp, trước khi trẻ có mặt.
- Ngồi xuống ngang tầm trẻ, nhìn quanh món đồ: có cạnh sắc, góc nhọn, đầu vít nhô ra ở độ cao này không.
- Tìm mọi khe: giữa mặt và khung, giữa cánh và thân, giữa hai mô-đun. Khe vừa ngón tay trẻ thì phải che hoặc bỏ món đó.
- Tìm mọi chi tiết có thể rời: nút chân, nắp vít, tay nắm, đồ trang trí dán. Kéo thử bằng tay; thứ gì rời ra được là vật nhỏ trẻ có thể nuốt. Mẹo thô hay dùng: chi tiết lọt vào lõi giấy vệ sinh là quá nhỏ cho trẻ dưới 3 tuổi.
- Lay và ấn: món đồ không lật khi một người lớn tì mạnh vào mép trên hay đứng lên ghế.
- Ngửi: không mùi sơn, mùi keo hắc.
- Bắt vào tường mọi món cao hơn tầm ngực trẻ và mọi món trẻ dùng để vịn đứng.
- Ghi tên món, ngày kiểm, người kiểm vào sổ của lớp; kiểm lại theo lịch định kỳ.
Nếu trẻ nuốt phải pin cúc hoặc nam châm nhỏ, hoặc có dấu hiệu nghẹn, khó thở sau khi ngậm một vật, cần sơ cứu theo hướng dẫn và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, gọi 115 nếu trẻ khó thở. Người làm ở lớp nhà trẻ nên được học sơ cứu hóc dị vật từ khoá có hướng dẫn trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Lớp nhà trẻ có cần bàn ghế không hay cho trẻ ngồi sàn?
Trẻ nhà trẻ chơi trên sàn nhiều, nhưng vẫn cần bàn ghế thấp cho bữa ăn và một số hoạt động ngồi. Ngồi ăn ở bàn ghế đúng cỡ giúp trẻ ngồi vững, dễ tập xúc và cô dễ quan sát. Số bàn ghế thường đủ cho cả nhóm ngồi cùng lúc vào giờ ăn.
Gương trong lớp nhà trẻ có an toàn không?
An toàn khi dùng gương acrylic hoặc gương có phim chống vỡ, khung bọc kín cạnh và gắn chặt vào tường. Không dùng gương kính thường, gương đứng tự do hay gương treo bằng dây ở tầm trẻ va vào. Kiểm định kỳ vít gắn và mép khung.
Ghế liền bàn có thanh chắn có phù hợp cho trẻ 12 tháng không?
Có thể hữu ích cho trẻ mới ngồi vững trong giờ ăn, miễn thanh chắn chỉnh được theo cỡ trẻ, không có khe để thân trẻ trượt xuống, và trẻ không bị cấn bụng. Cô vẫn cần ngồi cạnh quan sát suốt bữa, không để trẻ ngồi một mình trong ghế.
Đồ nội thất nhà trẻ nên lau khử khuẩn bằng gì?
Nên theo hướng dẫn của cơ quan y tế về vệ sinh trường mầm non và khuyến cáo của nhà sản xuất đồ nội thất. Làm sạch bằng nước và chất tẩy rửa trước, khử khuẩn khi cần, rồi lau lại bằng nước sạch ở những bề mặt trẻ hay ngậm, cắn. Không trộn các chất tẩy với nhau.
Thanh vịn tập đi nên gắn cao bao nhiêu?
Gắn ngang khoảng ngực của trẻ đang tập đứng trong lớp, để trẻ nắm được khi tay hơi gập. Lớp có trẻ chênh tuổi có thể gắn hai thanh ở hai độ cao. Quan trọng hơn con số là thanh chắc, tròn vừa tay trẻ và đầu thanh cong vào tường.
Có nên mua đồ nội thất cũ cho lớp nhà trẻ?
Có thể, nhưng kiểm kỹ hơn đồ mới: sơn không bong vảy, không mùi lạ, không lỏng chân, không mất nút che vít, không khe hở mới do gỗ co ngót. Với đồ sơn không rõ loại sơn, nên cân nhắc sơn lại bằng sơn rõ nguồn gốc hoặc không dùng ở tầm miệng trẻ.