Ghế ăn cho bé nên chọn theo chỗ đặt trong nhà và theo việc bé đã ngồi vững chưa: ghế cao đứng riêng có khay hợp bé mới ngồi; ghế nâng đặt lên ghế người lớn hợp bé đã ngồi bàn ăn chung; ghế gắn mép bàn gọn nhưng kén bàn. Dù chọn kiểu nào, ghế phải có đai an toàn giữ hông và vai hoặc ít nhất là đai hông kèm thanh chắn giữa hai chân, chân đế đủ rộng để không lật, và chỗ tựa chân cho bé.
Ghế ăn là món đồ gắn với nhiều vụ ngã của trẻ nhỏ: bé đứng lên trong ghế, trượt xuống dưới khay, đạp vào bàn làm ghế lật. Phần lớn có thể tránh bằng một chiếc ghế đúng kiểu và thói quen cài đai mỗi lần. Bài này không bàn cách cho bé ăn; chỉ nói chọn, lắp, kiểm và dùng ghế an toàn.
Các kiểu ghế ăn và nhà nào hợp kiểu nào
Tên gọi trên thị trường khá lộn xộn: ghế ăn dặm, ghế ăn đa năng, ghế ngồi ăn, ghế tập ngồi. Gom theo cấu tạo thì có mấy nhóm sau:
| Kiểu ghế | Cấu tạo | Hợp với | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|---|
| Ghế cao đứng riêng có khay | Chân cao, khay rời hoặc gắn, đai an toàn | Bé mới ngồi; nhà có chỗ để cố định | Chiếm diện tích; khay to làm bé ở xa bàn ăn chung |
| Ghế gỗ lớn dần theo bé | Mặt ngồi và tựa chân chỉnh được độ cao, kê sát bàn | Gia đình muốn bé ngồi bàn chung từ sớm, dùng nhiều năm | Nặng; cần thêm bộ đai và tấm chắn cho bé nhỏ |
| Ghế nâng (đặt lên ghế người lớn) | Đệm hoặc ghế nhỏ buộc dây vào ghế người lớn | Bé đã ngồi vững, ăn bàn chung; mang đi về quê, đi chơi | Phải buộc chắc vào ghế; ghế người lớn phải vững |
| Ghế gắn mép bàn | Kẹp vào mép bàn, không có chân | Nhà chật, quán ăn, đi du lịch | Chỉ dùng với bàn dày, chắc, không có kính hay mép yếu |
| Ghế thấp ngồi sàn, ghế tập ngồi | Ghế nhỏ đặt trên sàn hoặc trên chiếu | Nhà quen ăn dưới chiếu | Không đặt lên bàn, ghế cao hay mặt phẳng cao |
Nhà thường ăn dưới chiếu thì ghế cao đứng riêng lại làm bé ngồi tách khỏi mâm cơm. Ngược lại, nhà ăn bàn cao mà dùng ghế ngồi sàn thì bé ăn một mình phía dưới. Chọn kiểu ghế giúp bé ngồi ngang tầm cả nhà là chọn đúng hơn chọn kiểu đẹp.
Những điểm an toàn không được thiếu
Đai giữ bé. Đai năm điểm giữ hông, vai và giữa hai chân là kiểu chắc nhất cho bé nhỏ. Đai ba điểm (hông và giữa chân) chấp nhận được với bé lớn hơn. Khoá đai phải bấm được dễ với người lớn nhưng bé không tự mở được.
Thanh chắn giữa hai chân. Đây là chi tiết ngăn bé trượt xuống dưới khay. Thanh có thể gắn liền với ghế hoặc với khay. Nếu thanh gắn trên khay, khi tháo khay ra bé mất luôn chỗ chặn, nên đai vẫn phải được cài.
Chân đế rộng hơn mặt ngồi. Chân choãi ra ngoài so với mặt ghế giúp ghế khó lật khi bé đẩy chân vào cạnh bàn hoặc nghiêng người. Ghế cao có chân thẳng đứng, đế hẹp thì dễ lật hơn.
Khoá gập và khoá độ cao chắc chắn. Ghế gập phải có khoá tự bật khi mở hết, nghe tiếng kêu hoặc thấy rõ chốt. Ghế chỉnh cao thấp phải khoá ở từng nấc, không trượt khi đè tay.
Không có khe kẹp tay. Kiểm các khớp gập, khớp khay, bánh xe: ngón tay bé có lọt vào khe đang chuyển động không. Khe hở giữa tựa lưng và mặt ngồi cũng phải không đủ rộng để bé lọt chân hay đầu.
Bánh xe có khoá. Nếu ghế có bánh xe để di chuyển, cả hai bánh phải khoá được và luôn được khoá khi bé ngồi.
Ghế vừa người bé: chỗ tựa chân, chiều cao khay và tư thế ngồi
Bé ngồi ghế ăn được khi đã giữ vững đầu cổ và ngồi được với ít trợ giúp, thường quanh thời gian bé bắt đầu ăn thêm ngoài sữa. Ghế không giúp bé ngồi được sớm hơn; ghế chỉ giữ bé ngồi an toàn khi bé đã sẵn sàng. Bé còn ngả nghiêng thì đệm lót thêm cũng không thay được sự sẵn sàng đó.
Chi tiết hay bị bỏ qua nhất là chỗ tựa chân. Bé ngồi với hai chân lơ lửng sẽ phải dùng thêm sức để giữ thăng bằng, hay xoay người, trượt xuống. Khi bàn chân có chỗ đặt, hông và đầu gối gập gần vuông góc, bé ngồi vững hơn và bớt ngọ nguậy. Vì vậy ghế có tựa chân chỉnh được độ cao đáng giá hơn ghế có thêm chức năng ngả lưng hay đồ chơi treo.
Chiều cao khay hoặc mặt bàn hợp lý là khi bé đặt khuỷu tay lên, khuỷu tay ngang hoặc hơi thấp hơn mặt khay. Khay quá cao làm bé phải nhướn vai, khay quá thấp làm bé gục người. Khi bé lớn, chỉnh lại các nấc của ghế; ghế không chỉnh được thì có thể thêm tấm kê chân chắc chắn, không dùng sách vở hay gối kê tạm.
Ghế vừa với nhà: diện tích, chất liệu và việc lau chùi
Một chiếc ghế rất tốt về an toàn vẫn có thể bị bỏ xó nếu không hợp với nhà. Nghĩ trước những điều sau:
- Diện tích: đo khoảng trống cạnh bàn ăn, tính cả chỗ người lớn đi qua. Ghế cao chân rộng chiếm nhiều chỗ hơn ta tưởng.
- Gấp gọn: cần với căn hộ nhỏ hoặc khi phải cất ghế mỗi tối; nhưng mỗi khớp gập là thêm một chỗ phải kiểm khoá.
- Chất liệu: ghế nhựa nhẹ, dễ rửa; ghế gỗ bền, chắc, nặng; ghế khung kim loại bọc đệm êm nhưng đệm là chỗ giữ vụn thức ăn.
- Đệm vải: chọn loại tháo ra giặt được, hoặc đệm bọc giả da lau được. Đệm không tháo được sẽ ám mùi sau vài tháng.
- Khe và rãnh: càng ít khe, càng ít rãnh trang trí thì càng dễ lau. Lật ghế lên xem phía dưới khay, chỗ nối chân, nơi cơm canh hay rơi đọng.
- Khay: khay rời rửa được ở bồn là tiện; khay có lớp khay phụ chồng lên thì càng tiện hơn.
- Dùng được bao lâu: ghế cao thường hết dùng khi bé đủ lớn ngồi bàn chung; ghế gỗ chỉnh nấc có thể dùng đến tuổi đi học. Tính thời gian dùng giúp so sánh hợp lý hơn so giá.
Với nhà hay về quê hay đi chơi, một chiếc ghế nâng nhẹ hoặc ghế gắn bàn làm ghế thứ hai thường tiện hơn mang theo ghế chính.
Ghế ăn cho nhóm trẻ, lớp nhà trẻ: mua cho nhiều bé khác gì mua cho một bé
Ở nhóm trẻ và lớp nhà trẻ có bé dưới hai tuổi, cô thường phải cho nhiều bé ăn cùng lúc. Ghế ăn có khay và đai giúp mỗi bé ngồi yên một chỗ, cô có hai tay để đút và quan sát. Với bé đã đi vững và ngồi bàn được, lớp chuyển sang bàn thấp và ghế nhỏ, phần đó thuộc nhóm nội thất lớp chứ không còn là ghế ăn có khay.
Khi mua cho lớp, ngoài các điểm an toàn như ghế gia đình, có vài điều khác. Ghế nên giống nhau để cô quen tay cài đai và để phụ tùng thay thế dùng chung. Mặt ngồi, khay và đai phải chịu được việc lau bằng dung dịch vệ sinh nhiều lần mỗi ngày mà không bạc, nứt hay bong lớp phủ. Ghế xếp chồng hoặc gập gọn giúp lau sàn sau bữa nhanh hơn. Kích thước tổng của ghế phải tính sao cho cô đi lại giữa các ghế, kéo được bé ra nhanh khi cần.
Đừng quên số lượng dự phòng: một hai chiếc ghế để thay khi có ghế hỏng khoá hay đứt đai. Hồ sơ mua nên lưu hướng dẫn lắp, thông tin chất liệu, hướng dẫn vệ sinh và điều kiện bảo hành của từng mẫu, để khi kiểm định kỳ hay thay phụ tùng không phải tìm lại từ đầu.
Lắp ráp và kiểm ghế khi nhận hàng
Phần lớn ghế ăn đến tay ba mẹ ở dạng tháo rời. Lắp sai một con vít là đủ làm ghế lỏng chân. Làm theo thứ tự:
- Đọc hết hướng dẫn trước khi lắp, đếm đủ vít, chốt, nắp nhựa bịt đầu vít theo danh sách đi kèm.
- Lắp trên mặt phẳng, siết vít đều tay, không siết hết cỡ một chân rồi mới sang chân khác.
- Đặt ghế xuống sàn, đè tay mạnh lên mặt ngồi và lắc theo bốn hướng: ghế không cập kênh, không có tiếng kêu ở khớp.
- Đẩy nhẹ tựa lưng từ phía sau và kéo khay về phía trước, mô phỏng lúc bé ngả hoặc đạp: ghế không chúi.
- Cài và tháo đai vài lần, kéo mạnh từng nhánh đai: chỗ bắt đai vào ghế không bung.
- Gắn và tháo khay: khay vào khớp nghe rõ, kéo không bật ra.
- Kiểm đầu vít không lồi ra ở mặt ngồi, nắp nhựa bịt vít vừa chặt, không tự rơi (nắp nhỏ là vật bé có thể cho vào miệng).
- Giữ lại hướng dẫn và vít dư; vài tuần đầu siết lại các vít một lần vì gỗ và nhựa có thể co ngót.
Với trường hoặc nhóm trẻ mua nhiều ghế cùng lúc, nên ghi biên bản kiểm từng chiếc theo các bước trên, đánh số ghế, và lặp lại việc siết vít định kỳ trong năm học.
Dùng ghế hằng ngày cho an toàn và khi nào đưa bé đi khám ngay
Thói quen quan trọng nhất là cài đai mỗi lần, kể cả khi bé chỉ ngồi “một chút”. Khay không thay được đai: bé có thể trượt xuống dưới khay hoặc đứng lên trên mặt ngồi rất nhanh. Không để bé ngồi ghế ăn một mình, không để ghế cạnh bếp đang nấu, cạnh rèm có dây kéo, hay sát tường để bé đạp chân vào làm ghế ngả ra sau. Không cho anh chị lớn trèo lên ghế hay treo túi nặng lên tựa lưng.
Ghế ăn chỉ để ngồi ăn, không thay ghế ngủ: bé buồn ngủ gục trong ghế thì bế ra đặt nằm ở chỗ ngủ an toàn. Không dùng ghế ăn ở nơi cao như sân thượng, ban công không có lan can kín.
Nếu bé ngã từ ghế, phần lớn chỉ là va chạm nhẹ, nhưng cần đưa bé đi cấp cứu ngay, gọi 115 khi cần, nếu thấy: bé bất tỉnh dù chỉ trong thời gian ngắn, nôn nhiều lần, li bì, khó đánh thức, co giật, chảy máu hoặc dịch trong ra từ tai, mũi, khóc thét không dỗ được, một bên tay chân yếu đi, hay vùng đầu sưng phồng. Với bé dưới một tuổi, nên cho bé đi khám sau bất kỳ cú ngã đập đầu nào. Sau đó kiểm lại ghế: ghế đã lật hoặc rơi mạnh có thể nứt khớp không nhìn thấy.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng thì ngồi ghế ăn được?
Khi bé giữ vững đầu cổ và ngồi được với ít trợ giúp, thường cùng khoảng thời gian bé bắt đầu ăn thêm ngoài sữa. Mốc tháng mỗi bé một khác; bé còn ngả nghiêng thì chưa nên ngồi ghế ăn dù ghế có đệm lót. Nếu bé sinh non hoặc phát triển vận động chậm, hỏi bác sĩ đang theo dõi bé.
Ghế ăn có cần đai năm điểm không, đai ba điểm có đủ không?
Với bé nhỏ, hay ngọ nguậy, đai năm điểm giữ cả vai nên khó trèo ra hơn. Đai ba điểm kèm thanh chắn giữa hai chân chấp nhận được khi bé đã lớn hơn và ngồi yên hơn. Dù loại nào, đai phải được cài mỗi lần và chỉnh vừa người bé, không lỏng tới mức luồn tay qua dễ dàng.
Ghế gắn mép bàn có an toàn không?
An toàn khi gắn đúng loại bàn: mặt bàn dày, chắc, phẳng, không phải kính, không có mép yếu hay khăn trải. Bàn phải đủ nặng để không bị kéo lệch khi bé đạp. Không gắn vào bàn gấp, bàn có chân giữa, và không đặt ghế người lớn ngay dưới để bé đạp chân lên đẩy ngược.
Mua ghế ăn cũ hoặc nhận lại ghế của nhà khác có được không?
Được nếu ghế còn đủ đai, đủ chốt, đủ hướng dẫn, khoá gập hoạt động tốt và không có vết nứt ở khớp. Kiểm ghế theo đúng các bước như ghế mới. Ghế thiếu đai, thiếu thanh chắn giữa chân hoặc đã từng gãy sửa lại thì không nên dùng cho bé.
Nhà ăn dưới chiếu thì nên dùng ghế gì?
Một chiếc ghế thấp chắc chắn đặt trên sàn, có đai hoặc tựa bao quanh, giúp bé ngồi ngang tầm mâm cơm. Không đặt ghế thấp lên bàn, lên ghế khác hay bậc cao để tiện bón, vì lúc đó ghế thấp trở thành ghế cao không có chân đế phù hợp.
Khay ghế ăn có nên tháo ra để bé ngồi sát bàn chung không?
Nhiều ghế cho phép tháo khay để kéo sát bàn khi bé đã lớn hơn. Khi tháo khay, đai vẫn phải cài và ghế phải đủ cao để bé ngồi ngang mặt bàn. Kiểm xem thanh chắn giữa hai chân có gắn trên khay không; nếu có thì tháo khay cũng là tháo mất chỗ chặn đó.