Nhóm nhà trẻ (trẻ từ 12 đến 36 tháng) cần nhiều đồ chăm sóc hơn đồ học: chỗ ngủ riêng từng trẻ, đồ ăn uống, chỗ thay tã và vệ sinh, thảm và đồ vận động bò, đi, leo thấp, cùng đồ chơi cảm giác cỡ to, nhẵn, rửa được. Danh mục tối thiểu của Bộ Giáo dục và Đào tạo có phần riêng cho các nhóm tuổi nhà trẻ; khi lập danh sách, bạn đối chiếu đúng nhóm tuổi của lớp và tính theo số trẻ thật.
Khác lớn nhất so với mẫu giáo là ở nhà trẻ, một món đồ sai cỡ có thể thành nguy cơ hóc nghẹt. Trẻ dưới ba tuổi đưa mọi thứ vào miệng, nên danh sách cho lớp này không chỉ có cột "cần mua" mà còn có cột "không được để trong lớp". Bài đi theo nhịp một ngày của nhóm trẻ: ngủ, ăn, vệ sinh, vận động, chơi, rồi đến đồ của cô.
Chỗ ngủ và chỗ nằm: tính riêng từng trẻ
Trẻ nhà trẻ ngủ trưa dài, có trẻ còn ngủ thêm giấc sáng. Chỗ ngủ là nhóm đồ phải đủ ngay từ buổi đầu và không dùng chung giữa các trẻ:
- Giường thấp, phản hoặc nệm riêng từng trẻ, đặt cách nhau đủ để cô đi lại kiểm tra.
- Chiếu, ga, chăn mỏng, gối riêng có cách đánh dấu để không lẫn, có bộ thay khi giặt.
- Với trẻ nhỏ nhất của nhóm, nơi nằm phẳng, chắc, không gối mềm, thú bông hay chăn dày quanh mặt.
- Tủ hoặc ngăn cất chăn gối thoáng, tránh để ẩm mốc trong mùa nồm.
- Rèm che sáng cho giờ ngủ mà vẫn đủ sáng để cô quan sát từng trẻ.
Đếm theo sĩ số tối đa chứ không theo số trẻ đang đi học, vì nhóm nhà trẻ hay nhận thêm trẻ giữa năm. Thiếu một chỗ ngủ thì cô buộc phải xếp trẻ nằm chung, là điều nên tránh tuyệt đối. Chọn chất liệu nệm, gối có bài riêng ở chuyên mục đồ dùng ăn, ngủ và vệ sinh.
Ăn uống và vệ sinh: món nhỏ nhưng thiếu là kẹt
Ở lớp nhà trẻ, cô vừa cho ăn vừa thay tã vừa dỗ trẻ, nên đồ phục vụ ăn và vệ sinh cần đủ số, đặt đúng chỗ. Bảng dưới gom các món thường có:
| Việc | Đồ cần có | Ghi chú khi lập danh sách |
|---|---|---|
| Ăn | Ghế ăn có tựa hoặc bàn ghế thấp, bát, thìa, cốc tập uống riêng, khăn ăn, yếm | Tính dư bát thìa vì hay rơi vỡ, lẫn |
| Uống nước | Cốc riêng có ký hiệu, giá úp cốc có ngăn | Giá đặt nơi trẻ thấy nhưng không tự kéo đổ |
| Thay tã | Bàn hoặc chỗ thay có thành chắn, thùng rác có nắp đạp chân, nơi để tã riêng từng trẻ | Đặt gần chỗ rửa tay của cô |
| Đi vệ sinh | Bô hoặc bệ thu nhỏ, bậc kê, vòi nước thấp hoặc chậu rửa tay | Lớp 24–36 tháng bắt đầu tập ngồi bô |
| Rửa tay, lau mặt | Khăn riêng từng trẻ, giá khăn có ngăn, xà phòng để cao | Khăn thay hằng ngày, cần đủ bộ thay |
Ghế ăn cho trẻ nhỏ nên có dây hoặc thành giữ, chân rộng chống lật. Cốc tập uống chọn loại dễ vệ sinh, tháo được từng phần. Những tiêu chí này có bài sâu hơn ở chuyên mục đồ dùng ăn, ngủ và vệ sinh; ở đây quan trọng là đủ số và không dùng chung.
Vận động: thảm, đồ bò, đồ đi, đồ leo thấp
Thảm sàn. Thảm xốp hoặc thảm mềm phủ khu vận động, dễ lau, không bong mép. Trẻ 12–18 tháng còn ngã nhiều, sàn cứng không có thảm là thiếu điều kiện chơi an toàn.
Đồ để bò và chui. Đường hầm vải ngắn, cổng chui thấp, đệm dốc nhỏ. Kích thước đủ để cô nhìn thấy trẻ ở bên trong.
Đồ hỗ trợ tập đi. Xe đẩy tập đi có chân rộng, khó lật; thanh vịn thấp gắn chắc vào tường. Không dùng xe tập đi có bánh xoay mọi hướng mà trẻ ngồi lọt bên trong.
Đồ leo thấp. Bậc leo hai ba bậc, cầu trượt mini trong nhà, có thảm xung quanh. Chiều cao phải nằm trong tầm cô với tới khi trẻ đứng trên cao nhất.
Đồ ném, lăn, kéo đẩy. Bóng mềm cỡ to, xe kéo có dây ngắn, đồ đẩy có tay cầm. Dây kéo phải ngắn để không quấn cổ trẻ.
Khoảng trống cũng là thiết bị. Phòng nhà trẻ chất đủ đồ vận động mà không còn lối đi thì trẻ va vào nhau nhiều hơn chơi. Khi kê danh sách, đặt thử từng món lên sơ đồ phòng; món nào làm hẹp khu vận động thì để dùng luân phiên, cất kho bớt.
Đồ chơi cảm giác và đồ chơi thao tác: cỡ to, nhẵn, rửa được
Trẻ dưới ba tuổi học bằng tay và miệng: sờ, nắm, gõ, thả, ngậm. Đồ chơi trong lớp nhà trẻ vì vậy thiên về cảm giác và thao tác đơn giản: khối to, vòng xếp chồng, hộp thả hình, trống lắc, đồ chơi phát tiếng nhẹ, sách vải hoặc sách bìa cứng góc tròn, búp bê mềm, đồ chơi nước và cát dùng có cô bên cạnh. Danh mục tối thiểu thường gom chúng theo lĩnh vực phát triển của trẻ nhà trẻ: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm – xã hội và thẩm mỹ.
Tiêu chí chọn quan trọng nhất là cỡ. Mọi chi tiết phải đủ to để không lọt vào miệng trẻ; đồ chơi dành cho trẻ lớn hơn, có chi tiết nhỏ, không đưa vào lớp nhà trẻ dù là đồ dùng chung của trường. Tiêu chí thứ hai là vệ sinh: đồ phải rửa được hằng ngày hoặc lau được bằng dung dịch an toàn, nên tránh đồ nhồi bông khó giặt, đồ có khe hẹp đọng nước.
Số lượng tính theo nguyên tắc "nhiều cái giống nhau" hơn là "nhiều loại khác nhau". Trẻ nhà trẻ chưa biết chờ lượt; một lớp có một chiếc trống lắc cho mười hai trẻ thì giờ chơi thành giờ giành đồ. Mua ba bốn chiếc cùng loại thường hợp lý hơn mua ba bốn món khác nhau.
Đồ để vệ sinh đồ chơi: ghi vào danh sách ngay từ đầu
Ở lớp nhà trẻ, đồ chơi bị ngậm, rơi xuống sàn, dính thức ăn nhiều lần trong một buổi. Nếu danh sách chỉ có đồ chơi mà không có đồ để làm sạch chúng, cô sẽ phải xoay xở bằng chậu rửa bát hay khăn lau bàn, vừa mất vệ sinh vừa mất thời gian. Vì vậy ngay từ khi lập danh sách, bạn nên thêm một nhóm nhỏ: rổ hoặc thùng có nắp đựng đồ chơi đã bị ngậm chờ rửa, chậu riêng chỉ dùng để rửa đồ chơi, giá phơi thoáng đặt ngoài tầm với của trẻ, khăn riêng để lau đồ chơi không giặt được.
Một cách làm nhiều lớp áp dụng là chia đồ chơi hay dùng thành hai bộ giống nhau: một bộ trên kệ, một bộ đang rửa hoặc phơi. Cách này làm số lượng cần mua tăng lên, nhưng đổi lại cô không phải rút đồ ra khỏi giờ chơi để rửa. Khi lập danh sách, đánh dấu món nào cần hai bộ để người duyệt hiểu vì sao số lượng cao hơn danh mục.
Chất tẩy rửa dùng cho đồ chơi phải cất trong tủ có khoá hoặc ở chỗ cao, đựng trong chai gốc, không chiết sang chai nước uống. Cách chọn loại đồ chơi dễ vệ sinh có ở chuyên mục an toàn đồ chơi; trong danh sách lớp, quan trọng là đủ dụng cụ và có chỗ cất riêng.
Những thứ không được để trong lớp nhà trẻ
Phần này nên in thành một mục riêng trong danh sách, để người mua lẫn người nhận hàng đều biết. Không để trong tầm với của trẻ nhóm nhà trẻ:
- Đồ chơi có chi tiết nhỏ, hạt xâu cỡ nhỏ, khối lắp ghép dành cho mẫu giáo lớn.
- Đồ chơi hoặc thiết bị dùng pin cúc mà nắp pin không vặn vít; điều khiển từ xa, đồng hồ, cân điện tử để trên bàn thấp.
- Nam châm nhỏ rời, đồ chơi có nam châm dễ bong ra.
- Dây dài: dây rèm, dây điện, dây kéo đồ chơi dài, túi có quai dài.
- Túi ni lông, màng bọc của đồ mới mua.
- Hoá chất tẩy rửa, thuốc, dầu gió, kể cả đồ của cô để trong túi xách treo thấp.
Trẻ nuốt pin cúc hoặc nhiều viên nam châm là tình huống phải đưa đi cấp cứu ngay, kể cả khi trẻ chưa có biểu hiện gì; trẻ ho sặc, khó thở sau khi ngậm vật nhỏ thì cô thực hiện sơ cứu dị vật đường thở theo đúng cách đã được huấn luyện và gọi cấp cứu. Danh sách đồ của lớp nên có một dòng nhắc kiểm định kỳ sàn nhà, gầm tủ để nhặt vật nhỏ rơi.
Đồ của cô ở lớp nhà trẻ
Cô nhà trẻ dành phần lớn thời gian cho chăm sóc, nên đồ của cô cũng thiên về chăm sóc: hộp sơ cứu đầy đủ đặt cao, nhiệt kế, sổ theo dõi ăn ngủ và vệ sinh của từng trẻ, nơi cất đồ cá nhân trẻ mang từ nhà như sữa, tã, quần áo thay. Một chiếc tủ có ngăn riêng từng trẻ, ghi ký hiệu bằng hình, giúp cô không nhầm đồ khi đón trả.
Phần đồ dạy của cô ở nhà trẻ không nhiều: tranh to, rối tay, đàn hoặc loa nhỏ cho giờ hát, một số đồ làm mẫu. Ghế của cô nên thấp vừa đủ để ngồi ngang tầm trẻ khi cho ăn và chơi cùng, nhưng vẫn chắc để đứng dậy nhanh.
Cuối cùng là đồ cho ba mẹ: một bảng trống hoặc hộp thư nhỏ để trao đổi hằng ngày, chỗ để giày dép khi vào lớp. Những món này không nằm trong danh mục của Bộ, nhưng thiếu thì sáng nào cửa lớp nhà trẻ cũng ùn lại.
Lập danh sách cho nhóm nhà trẻ theo năm bước
Với lớp nhà trẻ, thứ tự lập danh sách nên ưu tiên chăm sóc và an toàn trước rồi mới đến đồ chơi:
- Xác định nhóm tuổi chính của lớp (12–24 hay 24–36 tháng) và sĩ số tối đa có thể nhận.
- Kê đủ đồ ngủ, ăn, vệ sinh theo đầu trẻ, cộng bộ dự phòng.
- Kê thảm và đồ vận động theo diện tích phòng, không nhồi quá nhiều đồ làm hẹp lối đi.
- Kê đồ chơi theo lĩnh vực, ưu tiên nhiều chiếc cùng loại, kiểm từng món về cỡ chi tiết.
- Viết mục "không để trong lớp" và giao một người kiểm khi đồ mới về.
Bước cuối hay bị bỏ vì ai cũng nghĩ người nhận hàng sẽ tự để ý. Thực tế đồ mới thường được mở trong giờ trẻ ngủ, cô vội xếp lên kệ, màng bọc và túi ni lông còn trong thùng. Giao rõ một người, kèm danh sách món không được để trong lớp, giúp tránh sơ suất kiểu này.
Nhóm trẻ độc lập hay lớp nhà trẻ trong trường lớn đều có thể dùng năm bước này. Phần điều kiện để mở nhóm trẻ thuộc quy định riêng, không nằm trong phạm vi một danh sách đồ dùng.
Câu hỏi thường gặp
Lớp nhà trẻ có cần bàn ghế như lớp mẫu giáo không?
Lớp 24–36 tháng thường có bàn ghế thấp cho giờ ăn và một số hoạt động ngồi. Lớp nhỏ hơn dùng ghế ăn có tựa, thành giữ, còn phần lớn thời gian trẻ chơi trên thảm. Kích thước bàn ghế theo nhóm tuổi có bài riêng ở chuyên mục bàn ghế và nội thất lớp.
Đồ chơi nhồi bông có nên đưa vào lớp nhà trẻ không?
Có thể có vài món, nhưng nên chọn loại giặt được, đường may chắc, mắt mũi thêu chứ không đính hạt. Không đặt thú bông vào chỗ ngủ của trẻ nhỏ. Đồ khó giặt nên hạn chế vì lớp nhà trẻ cần vệ sinh đồ chơi rất thường xuyên.
Một lớp nhà trẻ nên có bao nhiêu món đồ chơi cùng loại?
Không có con số chung cho mọi lớp. Nguyên tắc là trẻ dưới ba tuổi chưa biết chờ lượt, nên món được ưa thích cần vài chiếc giống nhau. Bạn quan sát giờ chơi trong vài tuần đầu, món nào hay xảy ra tranh giành thì bổ sung thêm.
Đồ chơi của lớp mẫu giáo cũ có chuyển xuống lớp nhà trẻ được không?
Chỉ chuyển món đủ cỡ, không có chi tiết nhỏ, không bong sơn, không cạnh sắc. Đồ lắp ghép nhỏ, hạt xâu nhỏ, kéo, bút có nắp nhỏ không đưa xuống lớp nhà trẻ. Trước khi chuyển nên kiểm từng món, không chuyển cả thùng.
Khi nào cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay vì đồ chơi?
Khi nghi trẻ nuốt pin cúc hoặc nhiều viên nam châm, kể cả chưa có triệu chứng; khi trẻ khó thở, tím tái, ho sặc không dứt sau khi ngậm vật nhỏ. Cô sơ cứu theo đúng cách đã được huấn luyện, gọi cấp cứu và báo ba mẹ ngay.
Nhóm trẻ độc lập ít trẻ có cần đủ danh mục tối thiểu không?
Danh mục là căn cứ để có đủ điều kiện thực hiện chương trình cho nhóm tuổi, nên dù ít trẻ vẫn cần đủ các loại đồ. Số lượng mỗi món có thể điều chỉnh theo sĩ số. Điều kiện để nhóm trẻ độc lập hoạt động cần hỏi cơ quan quản lý nơi đặt nhóm.