Nhà banh cho bé dùng ở nhà hoặc ở lớp mầm non nên có bóng nhựa mềm, đủ lớn để không lọt miệng (bóng nhỏ là nguy cơ hóc với trẻ dưới 3 tuổi), khung quây vững có thành mềm, độ sâu bóng vừa phải với tuổi trẻ, và được rửa, phơi bóng định kỳ. Với trẻ nhỏ, một quây nông ít bóng an toàn và dễ giữ sạch hơn một bể sâu đầy ắp.
Nhà banh mini là món nhiều nhà mua cho con trong căn hộ, và cũng hay có trong góc vận động của lớp nhà trẻ. Khác với bể bóng lớn ở khu vui chơi, nhà banh ở nhà hay ở lớp là do chính ba mẹ hoặc nhà trường chọn từng quả bóng, từng tấm quây, và tự lo vệ sinh. Bài này giúp chọn đúng ngay từ đầu, để món đồ dùng được lâu mà không thành ổ bụi trong nhà.
Các dạng nhà banh hay gặp
Tên gọi trên mạng rất đa dạng: lều bóng, quây bóng, bể bóng, nhà banh. Có thể chia thành bốn dạng theo cấu tạo khung:
| Dạng | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Lều vải có khung dây thép đàn hồi, gấp được | Nhẹ, gấp gọn, có mái che vui mắt | Khung có thể bật ra khi gấp, khung yếu dễ đổ khi trẻ lớn tựa vào | Nhà có diện tích nhỏ, trẻ 1–3 tuổi |
| Quây nhựa ghép tấm | Vững hơn, mở rộng được, kết hợp làm quây chơi | Chiếm chỗ, khe ghép có thể kẹp tay nếu khoá lỏng | Phòng chơi rộng, lớp nhà trẻ |
| Bể hơi bơm | Thành mềm, rẻ, cất gọn | Dễ thủng, xì hơi; mùi nhựa lúc mới mở | Dùng tạm, trẻ nhỏ có người lớn bên cạnh |
| Quây đệm mút bọc vải hoặc bọc da | Thành mềm, êm khi trẻ ngã vào, chắc chắn | Nặng, vỏ khó giặt nếu không tháo được | Góc vận động trong lớp, phòng chơi gia đình |
Với lớp mầm non, quây đệm mút có vỏ tháo giặt được hoặc quây nhựa ghép chắc thường bền và dễ vệ sinh hơn lều vải. Ở nhà, lều vải gấp gọn là lựa chọn phổ biến vì cất được khi không dùng.
Kích thước bóng và nguy cơ hóc
Bóng cho nhà banh phải đủ lớn để không thể lọt vào miệng và họng trẻ. Ở Mỹ, quy định về bóng nhỏ của Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng coi bóng có đường kính dưới khoảng 4,4 cm (1,75 inch) là nguy cơ hóc với trẻ dưới 3 tuổi. Bóng nhựa dùng cho nhà banh thông dụng lớn hơn mức này khá nhiều, nhưng thị trường vẫn có loại bóng mini bán kèm đồ chơi khác; không nên trộn chúng vào nhà banh của bé.
Nguy cơ không chỉ đến từ quả bóng nguyên vẹn. Bóng nhựa rỗng loại mỏng khi bị dẫm bẹp có thể nứt thành mảnh nhựa sắc, hoặc bị trẻ cắn thủng, xé thành mẩu nhỏ. Vì vậy, chất lượng nhựa và độ dày thành bóng quan trọng ngang kích thước. Quả nào bẹp không phồng lại, nứt, thủng cần bỏ ngay, không để lẫn trong bể.
Với nhà banh có trẻ dưới 3 tuổi, ba mẹ nên tự kiểm bằng một cách đơn giản: so bóng với lõi cuộn giấy vệ sinh. Vật nào lọt hẳn vào lõi cuộn giấy thì được coi là đủ nhỏ để gây hóc cho trẻ nhỏ. Bóng lọt qua lõi không dùng cho nhà banh. Cách thử này cũng áp dụng cho mọi đồ chơi nhỏ khác trẻ hay ném vào bể bóng chơi cùng.
Chọn bóng: chất liệu, độ dày và mùi
Nhựa mềm, đàn hồi. Bóp mạnh quả bóng rồi thả: bóng tốt phồng lại ngay, không để lại vết nhăn hay vết gãy trắng. Bóng giòn, kêu lạo xạo khi bóp dễ nứt.
Thành bóng đều. Soi bóng ra ánh sáng: chỗ mỏng sáng hơn hẳn là chỗ dễ thủng. Đường nối khuôn nhẵn, không có ba via nhựa sắc.
Mùi. Bóng mới có thể có mùi nhẹ; mùi hắc nồng, cay mũi là dấu hiệu nên hỏi lại về nguyên liệu, để bóng thông thoáng vài ngày trước khi cho trẻ chơi, hoặc đổi sản phẩm.
Màu không phai. Lau thử một quả bằng khăn ẩm: màu không được loang ra khăn. Màu bong dính tay trẻ là dấu hiệu sơn hoặc phẩm màu kém.
Nhãn sản phẩm. Đồ chơi bán cho trẻ em ở Việt Nam cần có nhãn tiếng Việt và dấu hợp quy theo quy chuẩn an toàn đồ chơi; đọc độ tuổi khuyến cáo, thành phần, tên đơn vị chịu trách nhiệm. Bóng bán theo bao không nhãn là loại khó truy nguồn gốc nhất.
Màu sắc. Chọn vài màu là đủ. Bóng nhiều màu không làm trẻ học màu nhanh hơn; chỉ khiến bể trông vui mắt. Màu sáng giúp ba mẹ dễ nhìn thấy đồ lạ lẫn trong bể.
Độ sâu bể và số bóng
Nhiều người nghĩ càng nhiều bóng càng vui. Với trẻ nhỏ, bể quá sâu lại có nhược điểm: trẻ ngã chúi vào bóng khó tự ngồi dậy, người lớn khó thấy toàn thân trẻ, đồ vật lạ rơi xuống đáy khó phát hiện. Khi bé mới biết bò, biết đứng, lớp bóng chỉ nên ngập tới khoảng giữa bắp chân khi bé đứng; trẻ lớn hơn có thể dùng lớp sâu hơn nhưng vẫn không nên ngập quá hông.
Số bóng cần mua phụ thuộc vào diện tích đáy và độ sâu mong muốn. Thay vì đoán, có thể mua một lượng vừa phải, đổ vào xem độ sâu, rồi mới mua thêm. Mua thừa vài chục quả để thay dần những quả bị hỏng là hợp lý; mua thừa vài trăm quả chỉ để cất trong bao thì bóng dễ bẹp, bám bụi.
Thêm một điều về đáy: đặt nhà banh trên thảm xốp hoặc thảm chơi để khi trẻ ngã, đầu gối và khuỷu tay chạm xuống không đập thẳng xuống sàn gạch. Khung đặt sát tường cũng tốt hơn khung đặt giữa phòng nơi người đi qua vấp vào. Xa cửa sổ, ổ điện, dây rèm và đồ đạc có cạnh nhọn là điều cần thiết, vì trẻ đứng trong bể thường vịn mép để trèo ra ngoài.
Nhà banh trong lớp nhà trẻ: số trẻ, giờ chơi và chỗ đặt
Ở lớp mầm non, nhà banh thường nằm trong góc vận động và dùng theo lượt. Số trẻ vào bể cùng lúc nên được giới hạn theo diện tích đáy: trẻ phải có chỗ ngồi, bò, đứng dậy mà không ngã đè lên nhau. Khi chọn mua cho lớp, nên ước tính trước sẽ cho mấy trẻ chơi một lượt, rồi chọn kích thước quây theo con số đó, thay vì mua bể to nhất có thể rồi để cả nhóm cùng nhảy vào.
Chỗ đặt nhà banh trong lớp cần nằm trong tầm nhìn của cô từ mọi vị trí cô thường đứng, không bị kệ đồ chơi che khuất. Đặt nhà banh sát góc phòng, hai mặt dựa tường, giúp khung vững hơn và giảm lối trẻ trèo ra ở phía có đồ đạc. Bên ngoài lối ra nên có thảm, vì trẻ trèo qua thành quây hay chúi đầu ra trước.
Thành quây cũng là một tiêu chí mua: thành đủ cao để bóng không văng hết ra sàn, nhưng không cao tới mức trẻ phải trèo vượt qua; nhiều mẫu có một cửa thấp hoặc bậc mềm để trẻ bước vào ra. Với lớp có trẻ đi chưa vững, cửa thấp an toàn hơn thành cao phải trèo. Thành mềm bọc đệm tốt hơn thành nhựa cứng vì trẻ hay ngã tựa vào thành.
Đồ chơi nên và không nên thả vào nhà banh
Trẻ hay mang đồ chơi khác vào bể bóng. Một số món thì vô hại, một số món nên giữ ngoài bể:
- Không nên: đồ chơi nhỏ lọt lõi cuộn giấy, đồ có pin cúc hay nam châm nhỏ, xe đồ chơi có bánh rời; những thứ này rơi xuống đáy, khó phát hiện và nguy hiểm với trẻ nhỏ.
- Không nên: đồ có dây dài, dây kéo, dây ruy băng, có thể quấn quanh cổ khi trẻ lăn trong bóng.
- Không nên: đồ cứng có cạnh, góc nhọn như khối gỗ nhỏ, xe kim loại, vì trẻ ngã xuống bóng sẽ ngã đè lên chúng.
- Có thể: thú bông lớn, gối mềm, khối xốp to, rổ nhựa mềm để trẻ nhặt bóng bỏ vào.
- Có thể: những quả bóng có kích cỡ khác nhau nhưng đều lớn, nhẹ, mềm, như bóng vải hay bóng xốp to.
Nguyên tắc dễ nhớ: thứ gì nằm dưới đáy bể mà người lớn không nhìn thấy thì không được là thứ gây hại khi trẻ ngồi lên, cho vào miệng hay quấn vào người. Cuối mỗi ngày, nên vét đáy bể một lần.
Rửa bóng và vệ sinh khung
Bóng nhựa trong nhà banh tích tụ nước miếng, vụn bánh, bụi và tóc nhanh hơn nhiều người nghĩ. Một quy trình đơn giản giúp giữ sạch mà không tốn quá nhiều công:
- Hằng ngày: nhặt vật lạ, vụn ăn, đồ chơi nhỏ lẫn trong bể; không cho trẻ ăn uống trong nhà banh.
- Định kỳ (tần suất tuỳ số trẻ dùng; ở lớp học thường dày hơn ở nhà): đổ bóng vào chậu lớn hoặc túi lưới giặt.
- Rửa bằng nước ấm pha nước rửa dịu dành cho đồ dùng trẻ em, khuấy đều, ngâm một lúc; không trộn các chất tẩy với nhau.
- Xả nước sạch nhiều lần cho hết bọt.
- Trải bóng ra khăn hoặc lưới, phơi nơi thoáng cho khô hẳn; bóng ẩm đổ vào bể dễ có mùi, mốc.
- Trong lúc phơi, nhặt bỏ quả nứt, bẹp không phồng lại, quả có vết bẩn không rửa sạch.
- Giặt vỏ vải hoặc lau khung, quây theo hướng dẫn của nhà sản xuất; lau kỹ khe ghép, nơi bụi và vụn ăn đọng lại.
Ở lớp học, khi trong lớp có trẻ bị bệnh lây qua đường tiếp xúc, cô nên tạm dừng nhà banh và rửa toàn bộ bóng trước khi cho trẻ chơi lại. Ở nhà, khi bé vừa ốm dậy, cũng nên làm tương tự.
Khi nào bỏ bóng, cất nhà banh và khi nào cần cấp cứu
Một vài dấu hiệu cho thấy đến lúc thay đồ hoặc dừng cho trẻ chơi:
- Nhiều bóng bẹp, nứt, mất màu, có mùi dù đã rửa.
- Khung lều bị cong, khung dây thép bung khỏi ống vải, đầu thép lộ ra.
- Quây nhựa nứt ở khớp nối, khoá không còn khít, có khe kẹp tay.
- Bể hơi thủng, xì hơi nhanh, thành bể không còn đứng.
- Vỏ vải, vỏ đệm rách để lộ mút, trẻ có thể bứt mút cho vào miệng.
Nếu trẻ có dấu hiệu hóc dị vật: ho dữ dội không dứt, không khóc hoặc không nói được, thở rít, môi tím tái, gọi cấp cứu 115 ngay và sơ cứu theo hướng dẫn sơ cứu hóc dị vật cho trẻ nhỏ mà người lớn đã được học. Không móc tay mù vào họng trẻ. Ba mẹ và cô nên học sơ cứu hóc dị vật trực tiếp với người có chuyên môn trước khi cần dùng đến.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tháng thì chơi nhà banh được?
Khi bé ngồi vững và bắt đầu bò, có thể cho bé vào quây nông, ít bóng, có người lớn ngồi ngay cạnh. Trước đó, bóng chỉ là đồ để bé nhìn, cầm. Luôn chọn bóng đủ lớn, không lọt lõi cuộn giấy.
Bóng nhựa cho nhà banh nên có đường kính bao nhiêu?
Bóng nhà banh thông dụng thường từ khoảng 6 đến 8 cm. Điều quan trọng là bóng không lọt qua lõi cuộn giấy vệ sinh và không bị bẹp thành mảnh sắc. Không trộn bóng mini của đồ chơi khác vào bể.
Có nên mua nhà banh có cầu trượt mini đi kèm?
Có thể nếu cầu trượt thấp, chắc, gắn vững vào quây, miệng máng trượt xuống đúng vùng có bóng và thảm. Nếu cầu trượt chỉ dựa vào thành quây nhẹ, dễ đổ khi trẻ trèo, nên bỏ qua.
Nhà banh để trong phòng ngủ của bé có ổn không?
Được nếu phòng đủ rộng, nhà banh đặt xa cửa sổ, ổ điện và dây rèm, có thảm bên dưới. Nhưng bóng hút bụi, nên vệ sinh đều. Không để bé chơi trong nhà banh khi không có người lớn trong phòng.
Có cần mua bóng có lỗ thoát khí hay bóng kín?
Bóng nhà banh thông dụng là bóng rỗng kín. Bóng có lỗ dễ đọng nước khi rửa và khó khô, dễ mốc bên trong. Nếu đã mua bóng có lỗ, cần phơi rất kỹ sau mỗi lần rửa.
Lớp mầm non dùng chung nhà banh có lây bệnh không?
Đồ chơi dùng chung có thể là đường lây của một số bệnh qua tiếp xúc. Vì vậy lớp học cần lịch rửa bóng đều, rửa tay cho trẻ trước và sau khi chơi, và tạm dừng nhà banh khi trong lớp có trẻ mắc bệnh lây.